Σπινθήρας
Μηνιαία Επιθεώρηση για τον Άνθρωπο και τη Γνώση

Η Ιστορία είναι η διαδρομή του Ανθρώπου στο Χρόνο και η εξελικτική πορεία του από το Χάος προς τη Ζωή και από το Άτομο στην Κοινωνία
Σύμβουλος έκδοσης: Γ. Η. Ορφανός - Απτεραίος (apteraios@yahoo.com)

11 Οχτώβρη 2009, τόμος 1, τεύχος 8, Θέματα:
Περί Γλώσσας και Διανοίας (Της σύνταξης)
Ρίο, καρναβάλι και Ολυμπιάδα (Ταξίδια)
Α. Μακαρένκο, ο παιδαγωγός (Παιδαδωγική)
Αρχιμήδης ο πολυμήχανος (Επιστήμη)
Η Αθήνα μετά τον Περικλή (Ιστορία)
Ανακύκλωση (Περιβάλλον)

Περί Γλώσσας και Διάνοιας
(Της σύνταξης)
Ο άνθρωπος, αφού προικίστηκε από το Θεό με πνευματικά και σωματικά χαρίσματα, το «συλλογίζεσθαι», το «κρίνειν», αλλά και τη διάνοια και τη γλώσσα, που τον βοηθούν να παράγει αξιόλογα πνευματικά και υλικά δημιουργήματα, είναι το ον, που ξεχωρίζει από τα θεία πλάσματα και τα λοιπά ζώα.
Συνήθως, απ’ ό,τι λέγεται, ο εκάστοτε άνθρωπος ζει αντιμετωπίζοντας όσο γίνεται ανώδυνα τα καθημερινά προβλήματα και χρησιμοποιώντας γι’ αυτό και τη γλώσσα και τη διάνοιά του. Επιπλέον, η πείρα και η εμπειρία, που ‘χουν αποκομίσει και του κληροδότησαν οι προηγούμενες γενιές, για να επιλέξει τον τάδε ή τον δείνα δρόμο, τον βοηθούν να συνυπάρχει με τους συνανθρώπους του και να επιβιώνει στον κάθε λογής «ανταγωνισμό», που – εκούσια ή ακούσια – υφίσταται, καθημερινά, τριγύρω του…
Δεν υπάρχει άνθρωπος αλάνθαστος ή ολόκαλος. Το ζητούμενο είναι η διάνοιά του να βοηθά τον άνθρωπο να διώξει κάθε κακία από μέσα του και να διδάσκεται , να (μπορεί να) διορθώνεται απ’ τα λάθη του, στα οποία άθελά του υποπίπτει ή η έχθρητα προς τους άλλους και η ζήλια τον παρασέρνουνε και τον σπρώχνουνε ως άβουλο. Στα λάθη του συγκαταλέγω, δίχως άλλο, και την καλλιέργεια αντικοινωνικών παθών, που – αντί να συμφιλιώνουνε τις κοινωνίες και τους λαούς – τους διχάζουνε. Κι ως τέτοια πάθη εγώ λογαριάζω την αρχομανία, τη φιλοχρηματία, τη ζηλοφθονία, το φανατισμό, την κακοβουλία κ.α.
Η ανθρώπινη ζωή δεν είναι σταθερή, δεν είναι άφθαρτη ή αιώνια. Μεταβάλλεται συνεχώς, είναι φθαρτή και με συγκεκριμένη ημερομηνία λήξεως. Χαραχτηρίζεται από τις συνεχείς και επίμονες ανθρώπινες απόπειρες να φτάσουμε ως τη βρύση της ευτυχίας και της επιτυχίας και περιλαμβάνει, σε κυκλική επαναλαμβανόμενη (περιοδική) μορφή, πλάνες, χαρές, αποτυχίες και λύπες, νέες χαρμόσυνες στιγμές. Για να μάθουν, όμως, οι κατοπινές γενιές μήτε να χαίρουνται υπέρμετρα, μήτε να λυπούνται υπερβολικά, γιατί όλα είναι εφήμερα και παροδικά επί της γης και το χρήμα και φτώχια, η δόξα και η περιφρόνηση, η φιλία και η έχθρητα και ο γλυκύς ή πικρός λόγος, χρειάζεται η γλώσσα των τωρινών να τους κληροδοτήσει γραπτά ή προφορικά «χνάρια» και «πατημασιές».
Και θα ‘ναι γραμμένα ή ειπωμένα έτσι τα λόγια των προπατόρων, ώστε να μη μοιάζουνε μ’ ένα «σκοταδιστικό ηθικοπλαστικό κήρυγμα», ξεπερασμένο απ’ τα χρόνια· θα πρέπει να θυμίζουν ένα σοφό, πολύπειρο δάσκαλο, όπως το Θουκυδίδη με την «Ιστορία» του ή τον Αριστοφάνη με τις κωμωδίες του. Θα πρέπει να ‘ναι σαν ένα πλατύ ανιδιοτελές χαμόγελο και μιαν μεγάλη, μεστή απ’ αληθινή αγάπη κι ορθάνοιχτη αγκαλιά προς όλους όσοι μας περιβάλλουν. Αν και όπως λέει, εάν θυμάμαι καλά, και το τραγούδι: «Για την αγάπη όσα κι αν δίνεις είναι λίγα, και μην περιμένεις ανταμοιβή!»

Ρίο, καρναβάλι και Ολυμπιάδα
Με ξέφρενα πανηγύρια στις παραλίες αντιμετώπισαν οι κάτοικοι του Ρίο ντε Τζανέιρο τα νέα της ανάληψης της Ολυμπιάδας του 2016 από την πόλη τους. Είναι η πρώτη φορά που θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες θα διεξαχθούν σε χώρα της Λατινικής Αμερικής.
Το Ρίο ντε Τζανέιρο έχει πληθυσμό περίπου 10 εκατ. και είναι η πιο γνωστή, λόγω των αλλόφρονων καρναβαλικών γιορτών και όχι μόνο, πόλη της Βραζιλίας. Η διαφορά ανάμεσα στο καρναβάλι και στις υπόλοιπες χρονικές περιόδους είναι πως οι κάτοικοι – και οι πάμπολλοι επισκέπτες – τούτης της βραζιλιάνικης μεγαλούπολης, τις εκτός αποκριάς περιόδους, απλώνονται στις παραλίες!
Οι «φαβέλες» (παραγκογειτονιές) είναι αναπόσπαστο κομμάτι της πόλης. Εδώ υπάρχει η μεγαλύτερη στη Βραζιλία με 250.000 ανθρώπους. Υπάρχουν άλλες 50 περίπου ακόμα μικρότερες.
Το Ρίο, εκτός, όμως, από το «μπρίο» των ντόπιων, διαθέτει και μερικά ακόμα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Λογουχάρη π.χ. ο «Χριστός» του -το πασίγνωστο άγαλμα Christ de Redeemer, δηλαδή, που βλέπετε στη συνημμένη φωτογραφία- στο λόφο Corcovado, σε ύψος 710 μέτρων βρίσκεται σχεδόν στο κέντρο της πόλης και την αγκαλιάζει από ψηλά! Φτάνεις εκεί με τρενάκι. Κάτω στην πόλη, είναι και η κεντρική παραλία, η πασίγνωστη ως Κοπακαμπάνα.
Στο Ρίο, πέραν τούτων, θα βρείτε και ένα από τα μεγαλύτερα ποδοσφαιρικά γήπεδα του κόσμου. Το «Μαρακανά», που έχει χαρίσει χαρές και πίκρες στους Βραζιλιάνους ποδοσφαιρόφιλους (θυμίζουμε τα νικηφόρα γκολ του μεγάλου Βραζιλιάνου άσου Πελέ τις δεκαετίες του 1960 και '70, μα και την ντροπιαστική ήττα μπροστά σε 173.850 θεατές, 5.000 εκ των οποίων ήσαν Ουρουγουανοί, στο Μουντιάλ του 1950 από την Ουρουγουάη).

Μακαρένκο Α., ο παιδαγωγός
70 χρόνια συμπληρώθηκαν φέτος (1939 – 2009) από το θάνατο ενός πολύ σημαντικού παιδαγωγού της Ευρώπης του α’ μισού του 20ου αιώνα, του οποίου οι επιδράσεις στους μεταγενέστερους είναι ευδιάκριτες και πολυποίκιλες. Ο Αντόν Σεμιόνοβιτσς Μακαρένκο (φωτογραφία), περί ου ο λόγος, γεννήθηκε το 1888 στο Μπέλοπολ της Ουκρανίας. Το 1903 αποφοίτησε από το διδασκαλείο και άρχισε την εκπαιδευτική - παιδαγωγική του σταδιοδρομία.
Η Οχτωβριανή επανάσταση στη Ρωσία του 1917 τον βρήκε έτοιμο να προσφέρει τον επαναστατικό ενθουσιασμό και την επιστημονική του πείρα στην υπηρεσία της σοβιετικής κοινωνίας.
Με εντολή του Σοβιετικού κράτους, ο Α.Σ. Μακαρένκο εφάρμοσε τις πρωτοποριακές παιδαγωγικές του μεθόδους στο σταθμό "Μαξίμ Γκόρκι", που προοριζότανε για την ηθική, πολιτική και κοινωνική διαπαιδαγώγηση των ανήλικων παραβατών του νόμου.
Σκοπό είχε να αναδείξει τη συλλογική αγωγή, ως μια σύγχρονη και σύνθετη μορφή αγωγής που θα στηρίζεται στην κοινωνική επαφή των προσώπων στο πλαίσιο της εργαζόμενης κοινότητας. Επεξεργάστηκε τη θεωρία της διαπαιδαγώγησης στην ομάδα και δια της ομάδας, τη μέθοδο της αποτελεσματικής διαπαιδαγώγησης σε σχέση με τις συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες της σοβιετικής Ρωσίας, σε σχέση με την οργανωτική δομή των παιδαγωγικών ιδρυμάτων που διηύθυνε, σε σχέση με την αυτοδιοίκηση των ομάδων, τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης ως ρυθμιστή των σχέσεων στην ομάδα, το ρόλο της εργασίας, την οικογενειακή αγωγή και άλλα σημαντικά προβλήματα που σχετίζονται με την αγωγή. Υπερασπίστηκε τις μαρξιστικές θέσεις σχετικά με το φαινόμενο της αγωγής σαν κοινωνικο-ιστορικό φαινόμενο, με έντονο ταξικό χαρακτήρα. Υπερασπίστηκε την παιδαγωγική επιστήμη και το ρόλο της, την αναγκαιότητά της για τη σοβιετική κοινωνία.
Ο Μακαρένκο μίλησε ευρύτατα για το ρόλο της οικογένειας, της σοβιετικής σοσιαλιστικής, που διαφέρει από την οικογένεια της καπιταλιστικής κοινωνίας. Θεωρεί τη σοβιετική οικογένεια μια από τις σημαντικές προϋποθέσεις για τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών στο πνεύμα του σοσιαλισμού - κομμουνισμού. Η οικογένεια, υποστηρίζει, είναι βασικότατο κύτταρο της κοινωνίας, από τη φύση της, από τις καλές σχέσεις αγάπης, σεβασμού και κατανόησης ανάμεσα στους γονείς, στοιχεία από τα οποία εξαρτάται και η αγωγή των παιδιών της.
Ο Μακαρένκο, που πίστευε ότι οι γονείς, πριν αρχίσουν την αγωγή των παιδιών τους, πρέπει να ελέγξουν τη δική τους κοινωνική στάση και συμπεριφορά, να φροντίσουν να βρουν τους κατάλληλους τρόπους για την καλή οργάνωση και συγκρότηση της οικογένειας και του οικογενειακού τους νοικοκυριού, είχε τιμηθεί για την προσφορά του με το παράσημο της «Κόκκινης σημαίας».

Αρχιμήδης ο πολυμήχανος
Κατά την Ελληνιστική περίοδο (3ος αιώνας π.Χ.), η παραγωγή γνώσης και πολιτισμού συνεχίστηκε, στα διάφορα κέντρα, πνευματικά και πολιτιστικά, διαφόρων πόλεων της Ανατολής, όπως η Αλεξάνδρεια, η Αντιόχεια, η Σελεύκεια, η Πέργαμος. Ο μαθηματικός Ευκλείδης και ο Αρχιμήδης (φωτογραφία), ο οποίος θα αποτελέσει και τον πυρήνα του σημερινού μας σημειώματος, οι φιλόσοφοι Επίκουρος και Ζήνωνας και οι ποιητές Απολλόδωρος της Ρόδου και Θεόκριτος άφησαν το στίγμα τους στην Ελληνιστική εποχή.

Ο Αρχιμήδης ο Συρακούσιος, που, λόγω της εφευρετικότητάς του, μοιάζει θαρρείς απόγονος του πολυμήχανου Οδυσσέα των Ομηρικών Επών (Ιλιάδα και Οδύσσεια), γεννήθηκε το 287 π.Χ. και πέθανε, σε ηλικία 75 ετών, το 212 π.Χ. . Όσες πληροφορίες σχετικές με τη ζωή του έχουμε είναι πενιχρές. Θα είχαμε στη διάθεσή μας περισσότερα στοιχεία, εάν σωζόταν ο «Αρχιμήδους βίος» του Ηρακλείδη. Πάντως, είναι εξακριβωμένο ότι γεννήθηκε στις Συρακούσες και ήταν γιος του αστρονόμου Φειδία. Οπωσδήποτε καταγόταν από ευγενική και πλούσια οικογένεια, που σχετιζόταν τρόπον τινά με την αυλή του τυράννου των Συρακουσών Ιέρωνα, με τον οποίο ο Αρχιμήδης διατηρούσε και προσωπική φιλία.
Όταν μετέβη στην Αλεξάνδρεια να σπουδάσει, γνωρίστηκε με τον κύκλο των επιστημόνων, που είχε δημιουργήσει ο Ευκλείδης. Συνδέθηκε με το μαθηματικό Κόνωνα από τη Σάμο, το μαθητή αυτού Δοσίθεο και το βιβλιοθηκάριο της Αλεξάνδρειας Ερατοσθένη, ο οποίος καταγινόταν όχι μόνον με τη Γεωγραφία, αλλά και με την Αστρονομία, τα Μαθηματικά, καθώς και με τις χρονολογικές και φιλολογικές μελέτες. Κατά το διάστημα της παραμονής του στην Αλεξάνδρεια, λέγεται ότι ο Αρχιμήδης επινόησε και ένα μηχάνημα κατάλληλο για την άντληση νερού, το οποίο ονομάστηκε «αιγυπτιακός κοχλίας» και χρησιμοποιήθηκε ευρύτατα.
Επιστρέφοντας στις Συρακούσες αφοσιώθηκε σε μεγάλο βαθμό στις θεωρητικές επιστημονικές μελέτες, ίσως λόγω οικονομικής «άνεσης», ώστε, σύμφωνα με όσα γράφει ο Πλούταρχος, είχε λησμονήσει και την τροφή και παρέλειπε την περιποίηση του σώματος. Ο ίδιος μας λέει ότι κάποτε μέσα στο λουτρό, από την υπερχείλιση του νερού που εκτόπιζε το σώμα του, βρήκε λύση στο πρόβλημα για τη γνησιότητα του χρυσού στεφάνου του Ιέρωνα πήδησε από το λουτρό, σαν «μανιασμένος», και βάδιζε στους δρόμους φωνάζοντας «εύρηκα».
Όταν οι Ρωμαίοι «έβαλαν στο μάτι» τις Συρακούσες (214 π.Χ.), ο Αρχιμήδης προστάτευσε με τα μηχανήματά του επί τρία χρόνια την πατρίδα του, με διάφορους τρόπους. Με μεγάλους γάντζους, που έβγαιναν από τα τείχη, άρπαζε και σήκωνε ψηλά τα πλοία του πλησίαζαν στην πόλη και ύστερα τα άφηνε να πέσουν και να τσακιστούν στους βράχους ή να βουλιάξουν στη θάλασσα. Είχε επινοήσει και ένα είδος καταπέλτη με τον οποίο οι Συρακούσιοι βομβάρδιζαν με βροχή από πέτρες τους Ρωμαίους. Λέγεται ακόμα ότι είχε κατασκευάσει σφαιρικά ή παραβολικά κάτοπτρα, που συγκέντρωναν τις ακτίνες του Ηλίου, τις έριχναν πάνω στα εχθρικά πλοία και τα έκαιγαν μπροστά στα έκπληκτα μάτια των Ρωμαίων (όπως αποδείχτηκε από τα πειράματα του μηχανικού Ι. Σακκά που το 1973 κατέδειξε τον τρόπο με τον οποίο ο Αρχιμήδης έκαψε τον Ρωμαϊκό στόλο).
Όταν τελικά μπήκαν οι Ρωμαίοι στην πόλη δύο χρόνια αργότερα, ο στρατηγός Μάρκελλος έδωσε εντολή στους στρατιώτες του να μην πειράξουν τον Αρχιμήδη και το σπίτι του. Ένας άξεστος, όμως, Ρωμαίος στρατιώτης βρήκε τον Αρχιμήδη στον κήπο του σπιτιού του να χαράζει γεωμετρικά σχήματα πάνω στην άμμο. «Μη μου τους κύκλους τάραττε», πρόλαβε να φωνάξει ο μεγάλος μαθηματικός. Ο στρατιώτης όμως, αγνοώντας ποιον έχει μπροστά του, τον σκότωσε με το ξίφος του.
Τα έργα του Αρχιμήδη που διασώθηκαν έως τις ημέρες μας είναι τα ακόλουθα: Περί σφαίρας και κυλίνδρου, Κύκλου μέτρησις, Περί σφαιροειδέων και κωνοειδέων, Περί ελίκων, Επιπέδων ισορροπιών ή κέντρα βαρών επιπέδων, Ψαμμίτης, Τετραγωνισμός παραβολής, Οχουμένων, Στομάχιον, Προς Ερατοσθένην Έφοδος, Βιβλίον περί λημμάτων, Πρόβλημα βοεικόν, Αποσπάσματα. Μερικά από αυτά διασώθηκαν ατελώς και πολλά άλλα χάθηκαν τελείως.
Εφηύρε τον Ρωμαϊκό ζυγό (καντάρι), το τρίσπαστο (ανυψωτική τριπλή τροχαλία) και τον ατέρμονα κοχλία «έλιξ του Αρχιμήδους» , μηχανή άντλησης νερού από ποταμούς και φρέατα.
Για τη μέτρηση του χρόνου κατασκεύασε ένα υδραυλικό ρολόι, το οποίο υπολόγιζε με μεγάλη ακρίβεια τις ώρες. Μεγάλη φήμη απέκτησαν και οι πολεμικές μηχανές του Αρχιμήδη: «αρχιτρόνιο» (πυροβόλο ατμού) , «καταπέλτες» , «άρπαγες» (ένας μηχανισμός ο οποίος ανύψωνε και αναποδογύριζε τα εχθρικά πλοία) και «κάτοπτρα» για την καύση των Ρωμαϊκών πλοίων.
Πηγές για τη σύνταξη του παρόντος άρθρου: «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» της Εκδοτικής Αθηνών και οι δικτυακοί τόποι: http://www.diodos.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=95 http://www.mythologia.8m.com/arhimidis.html http://www.mfa.gr/greek/greece/through_time/history/hellenistic.html .

Η Αθήνα μετά τον Περικλή
Ο Περικλής έζησε από το 495 έως το 429 π.Χ. στην Αθήνα και διέπρεψε στη δημόσια ζωή της πατρίδας του, ως στρατηγός και πολιτικός ηγέτης της, από το 472 π.Χ. μέχρι το θάνατό του. Κύριες αρχές που διακρίνουν τον Περικλή (στη φωτογραφία συμβουλεύει από το βήμα της Εκκλησίας του Δήμου τους Αθηναίους) και ορίζουν την ηθικότητά του ως πολιτικού ηγέτη είναι η μετριοπάθεια και η αξιοπρέπειά του.
Η αξιοπρέπειά του αναδείχνεται από τον τρόπο με τον οποίο, όταν οι Αθηναίοι τον τιμώρησαν με χρηματικό πρόστιμο και δεν τον εξέλεξαν στρατηγό στις αρχές του πελοποννησιακού πολέμου, δέχτηκε την ποινή του και από το πώς προσπαθούσε να πάρει το λαό με το μέρος του και να του επιβάλλει τις απόψεις του και, τέλος, από το ότι δεν ήταν ερασιχρήματος. Η προσωπικότητά του φαίνεται από τις προβλέψεις που είχε κάνει με την έναρξη του πολέμου και από τη σύνεση με την οποία σκόπευε να αντιμετωπίσει τις τυχόν δυσκολίες της σύγκρουσης με τους Πελοποννησίους.


Η πολιτική που ακολούθησε ο Περικλής, στα πρώτα χρόνια του πελοποννησιακού πολέμου (431 -429 π.Χ.), έχει τρεις κατευθύνσεις: Πρώτα απ’ όλα, η πόλη να μην έχει επεκτατικές βλέψεις όσο θα διαρκούσε ο πόλεμος. Έπειτα, πρέπει να δοθεί ξεχωριστή φροντίδα στο ναυτικό, γιατί αυτό και πολιτική ηγεμόνα έκανε την Αθήνα ανά το πανελλήνιο και βοήθησε στην οικονομική της πρόοδο. Κατόπιν, καλόν είναι να αποφεύγονται παράτολμες ενέργειες που μπορεί να έθεταν σε κίνδυνο την ασφάλεια της πόλης και των πολιτών. Ο Περικλής, με τη λογική, την ευστροφία, τη διορατικότητα και τη φιλοπατρία που τον διέκριναν, σκεφτόταν το καλό της πατρίδας του και πώς θα το προάσπιζε.
Ταυτόχρονα, ήταν ο ολοκληρωμένος πολιτικός άντρας, που αποσπά το θαυμασμό του σε γενικές γραμμές αμερόληπτου ιστοριογράφου Θουκυδίδη, ο παιδαγωγός του δήμου. Αυτό μπορούμε να το δούμε στα λόγια με τα οποία θέλησε να παρηγορήσει τους Αθηναίους που γκρίνιαζαν μετά τις πρώτες σε βάρος τους «αναποδιές» του πελοποννησιακού πολέμου, αλλά και στις συμβουλές με τις οποίες προτρέπει τους συμπατριώτες του τι μέτρα εάν έπαιρναν θα επικρατούσαν στον πόλεμο κατά των Λακεδαιμονίων. Πέραν τούτων, ο Περικλής και ενθάρρυνε τους συμπολίτες του και συγκρατούσε τα «χαλινάρια» τους όποτε έκρινε ότι έπρεπε και, επιπλέον, τους συμβουλεύει σε θέματα ηθικά, παροτρύνοντάς τους να τον μιμηθούν στη δημόσια και την ιδιωτική ζωή, καθώς πρότασσε την αδιαφθορία από χρήματα και τη χρησιμοποίηση δημοκρατικών τρόπων (διάλογος) στις καθημερινές του κοινωνικές σχέσεις και ήξερε να υποτάσσεται, ακόμη κι όταν έμοιαζε πανίσχυρος, στη γνώμη της πλειοψηφίας.
Οι Αθηναίοι, τον καιρό του Περικλή, πείθονται, σαν σύνολο, στα λόγια του και δείχνουν μεγαλύτερη διάθεση για τον πόλεμο, πιστεύοντας ότι τελικά θα είναι νικηφόρος για αυτούς. Πρέπει να σημειωθούν, όμως, και οι προπολεμικές απόπειρες των πολιτικών αντιπάλων του Περικλή να σπιλώσουν το κύρος του και να κλονίσουν την επιρροή του στις λαϊκές μάζες, ψέγοντάς τον, κυρίως, άμεσα ή έμμεσα, για υπεξαίρεση των χρημάτων της αθηναϊκής συμμαχίας, για πλουτισμό και για συναναστροφές από τις οποίες θα κινδύνευε η πόλη. Στα πρώτα χρόνια του πολέμου και καθώς ο Περικλής είχε τα ηνία ακόμα, στην ιδιωτική του ζωή, όμως, ο κάθε Αθηναίος εξακολουθούσε να στενοχωριέται, γιατί είχε χάσει αγαθά που είχε συνηθίσει σ’ όλη του τη ζωή να απολαμβάνει, ξεχνώντας, όμως, ότι σημαντικό μέρος απ’ αυτά το όφειλε και στην πολιτική του Περικλή. Λογικά, λοιπόν, σαν άτομα οι Αθηναίοι αγανακτούσαν ενάντια στον Περικλή, γιατί τον θεωρούσαν ως αποκλειστικό υπεύθυνο για την τροπή που πήρε ο πόλεμος στερώντας τους τ’ αγαθά τους.
Μα τότε, συμβαίνει το παράδοξο. Ενώ, αρχικά, οι Αθηναίοι επιβάλλουν στον Περικλή πρόστιμο και τον καθαιρούν από στρατηγό, κατόπιν, σαγηνευμένοι από τους λόγους του, τον εξέλεξαν ξανά. Αυτό εξηγείται μόνον εάν δεχτούμε ότι οι πολίτες παραμέρισαν τον πόνο τους για τα ατομικά τους παθήματα, θεωρώντας σημαντικότερα τα συμφέροντα της πόλης τους και κρίνοντας άξιο για να τα διαχειριστεί το συνετό Περικλή.
Οι δημοκόποι πολιτικοί που «διαδέχτηκαν» τον Περικλή στη δημόσια ζωή της Αθήνας, όπως βλέπουμε στην ιστοριογραφία (Θουκυδίδης, Ξενοφώντας), στη ρητορική (Λυσίας) και στο θέατρο (Αριστοφάνης κ.α.) όχι μονάχα δεν αγαπούσαν την πατρίδα τους, αλλά ήσαν και ανεύθυνοι, συμφεροντολόγοι, επιπόλαιοι, ασήμαντοι, φιλοχρήματοι, δούλοι της ύλης, μια και ρίχτηκαν στην επιτέλεση πράξεων, που, αν και ευχαριστούσαν πρόσκαιρα το δήμο, «θυσίαζαν», μακροπρόθεσμα, τις δημόσιες υποθέσεις. Κι αυτό συνέβη, γιατί υπολόγισαν πιο πολύ το προσωπικό τους κέρδος και την πολιτική τους εδραίωση από τη ζημιά που θα επέφεραν στο κοινωνικό σύνολο οι πράξεις ή οι παραλείψεις τους.
Έτσι, προέβησαν, αν και συνεχιζόταν ο πόλεμος, σ’ αποδυνάμωση του στρατού, ενώ δε διστάσανε να κολακεύουν το δήμο, για να κερδίσουν την εύνοιά του, και, αντίθετα με τις συμβουλές του Περικλή, προχώρησαν σε ορισμένες επιχειρήσεις – όπως ο εξανδραποδισμός της Μήλου (416 π.Χ.) και η Σικελική εκστρατεία ( 415 – 413 π.Χ.) – που, όπως αποδείχτηκε αργότερα, έβλαψαν την Αθήνα στη διεξαγωγή του πολέμου. Ενδεικτικά, η εκστρατεία στη Σικελία απόβηκε μοιραία όχι επειδή οι Αθηναίοι δεν είχαν λογαριάσει σωστά τη δύναμη των Σικελιωτών, αλλά γιατί οι δημαγωγοί «ναρκοθέτησαν» αρχής εξαρχής την επιχείρηση και μετά δεν έπαιρναν τις ωφέλιμες αποφάσεις για όσους βρίσκονταν στη Σικελία.
Τελικά, οι δημαγωγοί παρέσυραν τους πολίτες σε λανθασμένες αποφάσεις, όπως στην καταδίκη των στρατηγών της νίκης των Αργινουσών π.χ., αλλά και σε εμφύλια διαμάχη, την περίοδο τόσο του ολιγαρχικού πραξικοπήματος του 411/ 410 π.Χ., όσο και των 30 Τυράννων όταν τέλειωσε σε βάρος της Αθήνας ο πελοποννησιακός πόλεμος (404 π.Χ.). Οι αναταραχές στο εσωτερικό της πόλης προς τα τέλη του πολέμου και του 5ου αι. π.Χ. δημιούργησαν πολιτικό σάλο, που στάθηκε ο θεμέλιος λίθος της κοινωνικοπολιτικής παρακμής και (πολιτικής, πνευματικής, ιδεολογικής και κοινωνικής) κατάρρευσης τα μετά το 377 π.Χ. χρόνια.
Ο Αθηναϊκός, όμως, λαός, στα χρόνια των δημαγωγών, έχει κι αυτός το μερίδιο των ευθυνών του. Δεν έχει το ηθικό ανάστημα και, μολονότι φαίνεται να επικροτεί τα επί σκηνής καυστικά κατά των λαοπλάνων «πυρά» του Αριστοφάνη, φταίει, επειδή παρασύρθηκε από τους δημαγωγούς και τους κόλακες, που – αν και του έταζαν «λαγούς και πετραχήλια» – κοίταζαν πιο πολύ το δικό τους, και μόνο αυτό, εφήμερο κέρδος και πώς να βλάψουν τους πολιτικούς τους αντιπάλους, π.χ. Αλκιβιάδης και Νικίας, προς ίδιον πολιτικό όφελος, έπεισαν το δήμο για τον εξοστρακισμό του Υπέρβολου. Οι Αθηναίοι της μετά τον Περικλή εποχής οδηγούνται στον όλεθρο, τοποθετώντας τους ιδιοτελείς σκοπούς τους πιο ψηλά από οποιαδήποτε εθνική σκοπιμότητα, λογουχάρη ο Κλέων, για να αποχτήσει προσωπική δόξα, αρνήθηκε να συνυπογράψει με τους Σπαρτιάτες ειρήνη σε μιαν εποχή που οι όροι της θα συνέφεραν την Αθήνα.

Ανακύκλωση, πού είμαστε και πού πάμε;
Σε αντιμετώπιση των μικρομέγαλων προβλημάτων που σχετίζονται, έμμεσα ή άμεσα, με το φλέγον στις ημέρες μας ζήτημα της κοινωφελούς διαχείρισης των απορριμμάτων, προωθούνται διάφορα εναλλακτικά συστήματα διαχείρισης στερεών αποβλήτων. Και τούτο μοιάζει αναγκαίο και λογικό, εφόσον, όπως λένε οι ειδικοί, απώτερος σκοπός της ανακύκλωσης, που είναι το πιο γνωστό απ’ αυτά στις μέρες μας, είναι η εξοικονόμηση ενέργειας και πρώτων υλών, καθώς και η μείωση του όγκου απορριμμάτων. Ακόμη, δεν πρέπει να παραβλέψουμε και το ότι μπορούν να δημιουργηθούν με τα προγράμματα ανακύκλωσης νέες θέσεις εργασίας, φιλικές προς το περιβάλλον. Μ’ αυτές τις σκέψεις στο νου μου, θα ήθελα με λίγα λόγια, βασισμένοι σ’ όσα μαθαίνουμε καθημερινά από τους ειδήμονες, να παρουσιάσουμε πώς εμφανίζεται η ανακύκλωση σήμερα στη χώρα μας, καθώς το θέμα απασχολεί, καθημερινά, όλους μας, από τις διάφορες τοπικές κοινωνίες μέχρι και σε εθνικό επίπεδο! Το «σύστημα των μπλε κάδων», για να ξετυλίξουμε με αυτούς το… μίτο της αφήγησης, οι οποίοι, σε πολλές περιοχές και συνοικίες της Ελλάδας, «φιλοξενούν» όλα τα προς ανακύκλωση υλικά και τους οποίους βλέπουμε πολύ συχνά στις γειτονιές μας κοντά στους παραδοσιακούς δημοτικούς κάδους απορριμμάτων, έχει προσεγγίσει περίπου 3,5 εκατομμύρια Έλληνες, έχει δημιουργήσει 400 θέσεις εργασίας ενώ, μόνο το 2005, οδήγησε σε αξιοποίηση 78 χιλ. τόνους απορριμμάτων συσκευασίας.
Τα 1.000.000.000 αλουμινένια κουτιά για μπίρες και αναψυκτικά που χρησιμοποιούνται ετησίως στην Ελλάδα από μικρούς και μεγάλους, χρειάζονται για την παραγωγή τους 17.142 τόνους αλουμίνιο ( ή 68.600 τόνους βωξίτη πρώτης ύλης) και 257.142.000 κιλοβατώρες σε ενέργεια. Αν καταλήξουν στα "άχρηστα", αυξάνουμε τον όγκο σκουπιδιών και σπαταλάμε άδικα φυσικούς πόρους και ενέργεια, συμβάλλοντας στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η ανακύκλωση των κουτιών αλουμινίου μειώνει τον όγκο των σκουπιδιών, εξοικονομεί το 95% της ενέργειας που χρειάζεται για την παραγωγή τους από καθαρή πρώτη ύλη και εξοικονομεί βωξίτη.
Πολύς λόγος, όμως, γίνεται τα τελευταία χρόνια για τις εργασίες συλλογής, παραλαβής, μεταφοράς, προσωρινής αποθήκευσης, επαναχρησιμοποίησης και αξιοποίησης (ανακύκλωσης και ανάκτησης ενέργειας) των αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού ή/και των κατασκευαστικών τους στοιχείων και των συναρμολογημένων μερών αυτών (συμπεριλαμβανομένων και των αναλωσίμων), ώστε μετά την επαναχρησιμοποίηση ή επεξεργασία τους αντίστοιχα, να επιστρέφουν στο ρεύμα της αγοράς.
Ανακύκλωση μπαταριών, για την οποία συχνά ακούμε και διαβάζουμε, είναι η διαδικασία ανάκτησης και αξιοποίησης των υλικών που αποτελούν τις μπαταρίες, δηλαδή η απόσπαση των μετάλλων της μπαταρίας και η επαναφορά τους στον φυσικό και οικονομικό κύκλο, με την επαναχρησιμοποίηση τους για την κατασκευή νέων μπαταριών ή άλλων προϊόντων. Τα αποτελέσματα της συλλογής φορητών μπαταριών είναι εντυπωσιακά, αφού, σύμφωνα με τις στατιστικές, το 2006 συλλέχθηκε το 10% από το σύνολο των μπαταριών που διακινούνται στην Ελλάδα, ποσοστό που μας φέρνει μπροστά από «παραδοσιακά» αναπτυγμένες χώρες όπως η Αγγλία, η Ιταλία και η Ισπανία, αλλά και από χώρες όπως η Πολωνία και η Τσεχία με 4-5 χρόνια λειτουργίας.
Τα πλαστικά απορροφούν για την παραγωγή τους το 4% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου (2% τα πλαστικά συσκευασίας και 2% τα άλλα πλαστικά) και τεράστια ποσά ενέργειας. Στην Ευρώπη ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Πλαστικών (APME Association of Plastic Manufacturers in Europe), έχει αναλάβει μια πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία με στόχο την ανακύκλωση των πλαστικών φιαλών από την οικιακή χρήση. Ο στόχος αυτής της πρωτοβουλίας είναι η ανακύκλωση 1,7 εκατομμυρίων τόνων πλαστικών φιαλών από PE, PVC και PET στην Ευρώπη.
Στη χώρα μας καταναλώνουμε ετησίως 400 εκατομμύρια πλαστικά μπουκάλια ΡΕΤ για αναψυκικά και άλλα τόσα για εμφιαλωμένο νερό. Το συνολικό τους βάρος υπολογίζεται σε 40.000 τόνους πλαστικού. Το ποσοστό ανακύκλωσης των πλαστικών συσκευασιών στη χώρα μας είναι 5% και αφορά κατά κύριο λόγο στην ανακύκλωση που κάνουν οι ίδιες οι βιομηχανίες παραγωγής πλαστικών στα απορρίμματά τους και όχι στην ανακύκλωση πλαστικών συσκευασιών από τα οικιακά απορρίμματα. Το ίδιο χαμηλό ποσοστό έχει και η Ε.Ε. με εξαίρεση τη Γερμανία (43%).
Τέλος, σήμερα, για ολόκληρο τον πλανήτη η ετήσια κατανάλωση χαρτιού υπερβαίνει τους 200.000.000 τόνους το χρόνο. Η κατανάλωση χαρτιού στην Ελλάδα έχει ξεπεράσει τους 1.200.000 τόνους το χρόνο, όταν το 1976 δεν ξεπερνούσε τους 400.000 τόνους. Κάθε χρόνο συγκεντρώνονται προς ανακύκλωση 350.000 τόνοι χρησιμοποιημένου χαρτιού. Οι μεγαλύτεροι “παραγωγοί” ανακλώσιμου χαρτιού είναι τα super markets, οι βιομηχανίες, τα τυπογραφεία, τα βιβλιοδετεία, τα σχολεία, κλπ Και ας μην ξεχνάμε, λοιπόν, ότι η παραγωγή και υπερκατανάλωσή του κοστίζει στο περιβάλλον και η ανακύκλωση του χαρτιού είναι επιβεβλημένη για την προστασία και του φυσικού περιβάλλοντος.

Σπινθήρας

Μηνιαία Επιθεώρηση για τον Άνθρωπο και τη Γνώση

Η Ιστορία είναι η διαδρομή του Ανθρώπου στο Χρόνο και η εξελικτική πορεία του από το Χάος προς τη Ζωή και από το Άτομο στην Κοινωνία

Σύμβουλος έκδοσης: Γ. Η. Ορφανός - Απτεραίος (apteraios@yahoo.com)

08 Σεπτέμβρη 2009, τόμος 1, τεύχος 7, Θέματα:

1. Εκλογές και παιδεία (της σύνταξης)

2. Στη μακρινή Κένυα (ταξιδεύοντας και μαθαίνοντας)

3. Ανακρέων και οι χαρές της ζωής (λογοτεχνία)

4. Μαρξ, Ενγκελς, "Κομμουνιστικό μανιφέστο" (κοινωνιολογία)

5. Αλλεργίες και παιδιά (ιατρική)

6. Γάλλοι ζωγράφοι στα τέλη του 18ου αι. και τις αρχές του 19ου (τέχνη)

Εκλογές και παιδεία
Μπήκαμε στην προεκλογική περίοδο. Η αντίστροφη μέτρηση έως τη μέρα που οι πολίτες θα μιλήσουν και οι κάλπες θα δείξουν ποιον θέλουμε να μας κυβερνήσει τα επόμενα χρόνια, ποιον θέλουμε να ψάξει για λογαριασμό μας λύσεις για τα τρέχοντα προβλήματά μας χωρίς να αδιαφορούν για όσα μας βασανίζουν στο δύσκολο καθημερινό αγώνα μας για κοινωνικοποίηση και εξεύρεση των προς των ζην.
Δεν είναι λύση και η αποχή όταν τα βρίσκουμε σκούρα, όταν μας απογοητεύουν οι πολιτικοί. Στον αντίποδα, πρέπει να βροντοφωνάξουμε «φτάνει πια», να ορθώσουμε το ανάστημά μας και τη φωνή μας θαρραλέα και αποφασιστικά σ’ όσους, ενώ νοιάζονται μονάχα για το δικό τους κέρδος, φορούν το μανδύα του προστάτη του εθνικού συμφέροντος, υποκρίνονται πως νοιάζονται για τους πολίτες και προάγουν μόνον όσα εκείνους ωφελούν και συμφέρουν εις βάρος των δικαιωμάτων των πολιτών και των, μετά από πολύχρονους και πολυαίματους αγώνες, κοινωνικοπολιτικών κατακτήσεών τους.
Πέραν τούτων, σε κάθε εκλογική περίοδο, θυμίζουμε ότι χτυπάνε την εξώπορτά μας όσοι θέλουν τις ψήφους μας και πολλά υπόσχονται και για μιαν εκπαιδευτική μεταρρύθμιση εις όφελος του τόπου. Ο λαός, όμως, δεν πρέπει, την ώρα της ψηφοφορίας, να ξεχνά ότι οι άρχουσες τάξεις, που διαγκωνίζονται για τα ηνία της εξουσίας, έχουν μόνο σκοπό να μορφώσουν συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων και να τους εντάξουν στην παραγωγή, ώστε να καρπωθούν τον κόπο τους και τον αγώνας για επιβίωση. Παράλληλα, νοιάζονται πώς να τους μετατρέψουν σε άβουλους και ανήμπορους να αντιδράσουν φορείς των ιδεών τους, δηλαδή φορείς παρωχημένων ιδεοληψιών (θρησκευτικών – κοινωνικών π.χ.), οι οποίοι υπακούνε αναντίρρητα σε όσα θέλουνε οι οικονομικά και πολιτικά δυνατοί μιας κοινωνίας σε βάρος των χαμηλότερων κοινωνικών τάξεων. Ταυτόχρονα, όμως, νοιάζονται πώς θα δοθούν στα δικά τους παιδιά όλα εκείνα τα εφόδια, ώστε να γίνουν οι μελλοντικοί διαχειριστές της κοινωνικοπολιτικής και οικονομικής ζωής και φορείς επιβολής της ιδεολογίας και μάλιστα σε καιρούς κρίσεων, των οποίων το τηλεκοντρόλ κρατούν και ελέγχουν μόνον οι ίδιοι… Ας μην τους δώσουμε τέτοια χαρά, εντάξει;

(Της σύνταξης)

Ταξιδεύοντας και μαθαίνοντας
Στη μακρινή Κένυα
Με τον Αντιπρόεδρο της Κένυας κ. Στέφεν Καλόνζο Μουζιόκα συναντήθηκε, το περασμένο καλοκαίρι, στο Κάιρο ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας κ. Θεόδωρος Β΄. Ο Αλεξανδρινός Προκαθήμενος υποδέχτηκε τον Κενυάτη Αντιπρόεδρο στην πατριαρχική επιτροπεία Καΐρου όπου τον ξενάγησε στον Καθεδρικό και Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Νικολάου στο Χαμζάουι. Καλωσορίζοντας τον υψηλό επισκέπτη, ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας εξέφρασε τα αισθήματα χαράς για το ό,τι υποδέχεται στην δεύτερη έδρα του Παλαίφατου Πατριαρχείου τον Αντιπρόεδρο της αφρικανικής εκείνης χώρας η οποία αριθμεί το μεγαλύτερο ποσοστό Ελληνορθοδόξων και η οποία χώρα θα παίξει καθοριστικό ρόλο στο μέλλον ολόκληρης της αφρικανικής ηπείρου. O κ. Θεόδωρος ζήτησε από τον κ. Μουζιόκα να μεταφέρει τις ευχαριστίες του προς τον Πρόεδρο της Κένυας για το ενδιαφέρον και την αγάπη του για το ιεραποστολικό έργο του Πατριαρχείου.
Με την ευκαιρία αυτή, όμως, ας σημειωθεί και ότι, παρά ταύτα και σύμφωνα με τα στοιχεία του ελληνικού υπουργείου εξωτερικών, η ελληνική ομογένεια της Κένυας παρουσιάζει φθίνουσα πορεία. Σήμερα, αποτελείται από περίπου 100 άτομα που ασχολούνται κυρίως με το εμπόριο και την καλλιέργεια ανθέων, καφέ και αγαύης (sisal), είτε ως κτηματίες είτε ως υπάλληλοι επιχειρήσεων.
Στο Ναϊρόμπι (στη φωτογραφία, κεντρικός δρόμος της πόλης) εδρεύει η Ιερά Μητρόπολη Κένυας και λειτουργεί ο Ιερός Ναός των Αγίων Αναργύρων. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το ιεραποστολικό έργο της Μητροπόλεως στους τομείς της κοινωνικής πρόνοιας και της Εκπαίδευσης (λειτουργούν η Πατριαρχική Εκκλησιαστική Σχολή με 60 σπουδαστές και το Παιδαγωγικό Κολλέγιο με 200 σπουδαστές). Στον ίδιο χώρο της Μητροπόλεως λειτουργούν, επίσης, νηπιαγωγείο, δημοτικό, γυμνάσιο και ιατρικό κέντρο.
Σ’ ό,τι αφορά τα αξιοθέατα της Κένυας, όταν βρεθείτε στην αφρικάνικη τούτη χώρα, ας επισκεφθείτε, μεταξύ άλλων, το Εθνικό Μουσείο στο Ναϊρόμπι, τη λίμνη Νακούρου, ακριβώς δίπλα στην ομώνυμη πόλη, όπου διαβιούν δύο εκατομμύρια ροζ φλαμίνγκο, αλλά και τη Μομπάσα, ένα παλιό αραβικό λιμάνι με επιβλητικά αρχοντικά και ξυλόγλυπτα μπαλκόνια.

Λογοτεχνία
Ανακρέων και οι χαρές της ζωής
Ο Ανακρέων (φωτογραφία από ρωμαϊκό αντίγραφο) έζησε κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. και πέθανε λίγα χρόνια πριν τους περσικούς πολέμους, που τόσο πολύ επηρέασαν ποικιλότροπα τον ελληνισμό. Θεωρήθηκε από τους κριτικούς ως ένας από τους κορυφαίους της μονωδικής συμποσιακής λυρικής ποίησης.

Μάλλον γεννήθηκε το 572 π.Χ., στην Τέω της Ιωνίας. Αργότερα, μετά το 550 π.Χ. πιθανότατα, έζησε στα Άβδηρα της Θράκης, εξ αιτίας της κατάκτησης της πόλης του από τους Πέρσες, ενώ για το θάνατό του, που τοποθετείται περί το 485 π.Χ., η παράδοση αναφέρει ότι επήλθε στην Τέω και από πνιγμό την ώρα που έτρωγε μια ρώγα σταφυλιού.
Η φήμη του, λοιπόν, τον έφερε στις αυλές διαφόρων ηγεμόνων ανά την Ελλάδα. Έτσι, βρέθηκε κοντά στον τύραννο της Σάμου Πολυκράτη, του Πεισιστρατίδη Ιππία της Αθήνας, ίσως για ένα διάστημα των Αλευάδων της Θεσσαλίας και τέλος στους αριστοκρατικούς κύκλους της κλασικής Αθήνας. Το έργο του Ανακρέοντα, όμως, δεν έτυχε πάντα ευνοϊκής κριτικής από τους μεταγενέστερους, καθώς βρέθηκαν και όσοι τον έψεξαν ως μέθυσο αυλικό στιχοπλόκο εξυμνητή του κρασιού και του ερωτισμού.

Οι Αλεξανδρινοί, όμως, φιλόλογοι, Αριστοφάνης από τo Βυζάντιο και Αρίσταρχος από τη Σαμοθράκη, εξέδωσαν τα ποιήματα του Ανακρέοντα σε 5 βιβλία. Όχι μόνον αυτό, αλλά, συνάμα, τον θεωρούν και δάσκαλο του μέτρου (χρησιμοποίησε κυρίως ιάμβους, χοριάμβους, γλυκώνειους και φερεκράτειους) και τον κατατάσσουν στον κανόνα των «9 λυρικών ποιητών» δηλαδή μαζί με την Σαπφώ, τον Αλκαίο, τον Πίνδαρο κ.ά., και γιατί, κατά τη γνώμη μας, πολυταξιδεμένος, εξυμνούσε τις χαρές της ζωής.

Κοινωνιολογία
Μαρξ, Ένγκελς και «Κομμουνιστικό Μανιφέστο»
Το διαχρονικά επίκαιρο και δυνατό «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος» πρωτοδημοσιεύεται από τον Καρλ Μαρξ (1818 – 1883) και τον Φρειδερίκο Ένγκελς (1820 – 1895) το Φλεβάρη του 1848, ως προγραμματική διακήρυξη της «Ένωσης Κομμουνιστών» και ήταν το πρώτο ιστορικά πρόγραμμα Κομμουνιστικού Κόμματος.
Σ' αυτό διατυπώνονται οι βασικές αρχές του μαρξισμού, όπως η ταξική πάλη, ο νόμος ανάπτυξης της ανταγωνιστικής κοινωνίας, η αναπόφευκτη ανατροπή του καπιταλισμού, η κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής που αποτελεί τη βάση της εκμετάλλευσης, ο ιστορικός ρόλος του προλεταριάτου. Τονίζονται, επίσης, η ανάγκη ύπαρξης κομμουνιστικού κόμματος ως οργανωμένης πολιτικής πρωτοπορίας της εργατικής τάξης, η αρχή του προλεταριακού διεθνισμού, αποτυπωμένη στο τέλος του έργου με το σύνθημα: «Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε»!
Τέλος, στον πρόλογο της γερμανικής έκδοσης του 1890, ο Φρ. Ένγκελς, μεταξύ άλλων, σημείωνε και τούτο: «Σήμερα, το «Μανιφέστο» είναι αναμφισβήτητα το πιο διαδομένο, το πιο διεθνές προϊόν όλης της σοσιαλιστικής φιλολογίας, το κοινό πρόγραμμα πολλών εκατομμυρίων εργατών όλων των χωρών, από τη Σιβηρία ως την Καλιφόρνια».

Ιατρική
Αλλεργίες και παιδιά
Ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας που ανοίγουν τα σχολεία και οι γονείς αρχίζουν να νοιάζονται περισσότερο για την υγεία των μικρών παιδιών και τις συναναστροφές τους με τους συνομήλικους και συμμαθητές τους. Ένα σημαντικό πρόβλημα που απασχολεί τους γονείς στη διάρκεια του σχολικού έτους είναι και ο τρόπος αποτελεσματικής αντιμετώπισης των κάθε είδους αλλεργιών που προσβάλλουν τα παιδιά και σχετίζονται, έμμεσα ή άμεσα, με το σχολικό περιβάλλον, έμψυχο και υλικό.
Οι αλλεργίες, όμως, δεν είναι κολλητικές. Είναι κληρονομικές και τόσο συχνές ώστε οι ειδικοί σήμερα τις εντάσσουν στα νοσήματα εκείνα που αποτελούν «πρόβλημα δημόσιας υγείας». Ένα στα τέσσερα παιδάκια υποφέρει από κάποια μορφή αλλεργίας, ενώ οι προβλέψεις για το μέλλον είναι ακόμη πιο δυσοίωνες, αφού το ποσοστό αυτό αυξάνει κάθε χρόνο με δραματικούς ρυθμούς.
Η αλλεργία μπορεί να παρουσιαστεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Μολονότι λέγονται πολλά κατά καιρούς από διάφορους, οι γιατροί (βλ. http://health.in.gr/baby/Article.asp?ArticleId=19017&CurrentTopId=18928&IssueTitle=%CA%E1%EB%F9%F3%FC%F1%E9%F3%E5%F2+%CC%F9%F1%DC%EA%E9 ) θεωρούν ότι πιο συχνή ηλικία εκδήλωσής της όμως είναι η προσχολική και ακόμη περισσότερο η βρεφική. Αν το παιδάκι σας έχει κληρονομήσει την αλλεργική προδιάθεση, έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να ευαισθητοποιηθεί -να παράγει δηλαδή ειδικά αλλεργικά αντισώματα στα συνήθη αλλεργιογόνα- στη βρεφική ηλικία. Η εξήγηση πιθανότατα είναι ότι στην ηλικία αυτή το ανοσολογικό σύστημα (όπως όλα τα συστήματα του οργανισμού) είναι πιο ανώριμο, πιο ευάλωτο και λιγότερο αποτελεσματικό.

Τέχνη
Γάλλοι ζωγράφοι στα τέλη του 18ου αι. και τις αρχές του 19ου
Η Γαλλική ζωγραφική, ως γνωστόν, δέχεται και ασκεί σημαντικές επιρροές σε όλους τους καλλιτέχνες και τους φιλότεχνους. Ενώ, λοιπόν, ιδεολογικά εξαπλώνονται, από τη Γαλλία αρχίζοντας, στα πέρατα της Ευρώπης οι ιδέες του Διαφωτισμού στο β’ μισό του 18ου αιώνα, την ίδια εποχή η τέχνη στη Γαλλία χωριζόταν στους νεοκλασικούς και στους ρομαντικούς (βλ. http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=34&artid=135291&dt=22/07/2001). Οι πρώτοι αναζητούσαν έμπνευση από την αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη. Οι ρομαντικοί έδιναν προτεραιότητα στο συναίσθημα, στη φαντασία και στο υποσυνείδητο.

Μια άλλη διάκριση η οποία σημειώθηκε εκείνη την εποχή ήταν ανάμεσα στους Γάλλους ζωγράφους που είχαν επηρεαστεί από την τέχνη της Αναγέννησης, το ιταλικό μπαρόκ και τη σχολή Πουσέν και σε εκείνους που είχαν επηρεαστεί από τους Φλαμανδούς καλλιτέχνες του 17ου αιώνα με τα έντονα χρώματα και τις εκφραστικές πινελιές, όπως ο Φλαμανδούς Πίτερ Πάουλ Ρούμπενς. Ο Ενγκρ (στη φωτογραφία, το έργο του "Βάκχος και Άρτεμις") ανήκει στην πρώτη κατηγορία, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον πίνακα «Ο Οιδίπους και η Σφίγγα», ενώ ο Ντελακρουά στη δεύτερη.
Με το ξεκίνημα του 19ου αι., όμως, γύρω στα 1820 – 1830 μερικοί προοδευτικοί καλλιτέχνες εγκατέλειψαν τα ιστορικά θέματα και στράφηκαν στο τοπίο και στα βουκολικά θέματα, εμπνευσμένοι και πάλι από τους Ολλανδούς δασκάλους του 17ου αιώνα. Κάποιοι δούλευαν τους θερινούς μήνες στο δάσος του Φοντενεμπλό, λίγο έξω από το Παρίσι, και μαζεύονταν τακτικά για να τα πούνε σε μια ταβέρνα στο χωριουδάκι Μπαρμπιζόν, στην άκρη του δάσους. Έτσι, από αυτή την παρέα δημιουργήθηκε ο όρος «Σχολή Μπαρμπιζόν».
Ο Ντουανιέ Ρουσό έφτιαχνε ναΐφ πίνακες με τοπία και ζώα. Ήταν αυτοδίδακτος. Ο Μιλέ, που θεωρείται ρεαλιστής, κατέγραψε τη ζωή των αγροτών, όπως την έβλεπε.

Σπινθήρας

Μηνιαία Επιθεώρηση για τον Άνθρωπο και τη Γνώση

Η Ιστορία είναι η διαδρομή του Ανθρώπου στο Χρόνο και η εξελικτική πορεία του από το Χάος προς τη Ζωή και από το Άτομο στην Κοινωνία

Σύμβουλος έκδοσης: Γ. Η. Ορφανός - Απτεραίος (apteraios@yahoo.com)

Το 7ο τεύχος θα κυκλοφορήσει στις 01/09/2009

Σπινθήρας
Μηνιαία Επιθεώρηση για τον Άνθρωπο και τη Γνώση

Η Ιστορία είναι η διαδρομή του Ανθρώπου στο Χρόνο και η εξελικτική πορεία του από το Χάος προς τη Ζωή και από το Άτομο στην Κοινωνία

Σύμβουλος έκδοσης: Γ. Η. Ορφανός - Απτεραίος (apteraios@yahoo.com)

09 Ιούνη 2009, τόμος 1, τεύχος 6, Θέματα:

• Για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (της σύνταξης)


• Στη μακρινή Αυστραλία (Ταξίδια)


• Η «Αινειάδα» και ο Βιργίλιος (Λογοτεχνία)


• Υπέρταση και σύγχρονος άνθρωπος (Υγεία)


• Ν. Πλάτων και Κρήτη (Αρχαιολογία)


• Η «Γεννάδειος» Βιβλιοθήκη (Βιβλίο)


• Ιντερνέτ – «κατάσκοπος»; (Επιστήμη)
  
  Για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης
  M.M.E. ή μέσα μαζικής ενημέρωσης, ως γνωστόν, ονομάζονται το ραδιόφωνο, η τηλεόραση, ο Τύπος, που, τελειοποιώντας σύμφωνα με τους φρενήρεις ρυθμούς της εποχής μας τα μέσα τους, βρίσκονται πάντοτε στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας κι ενημερώνουν (οφείλουν αντικειμενικά και σφαιρικά!) την κοινωνία σε ό,τι αφορά τα κοινωνικοπολιτικά, πολιτιστικά, επιστημονικά ή άλλα ενδιαφέροντά της.
  Τα Μ.Μ.Ε. ενημερώνουν τον κόσμο για το τοπικό, εθνικό, παγκόσμιο «γίγνεσθαι» και βοηθούν τα άτομα στην προσπάθειά τους να βρουν το πολιτικό τους προσανατολισμό μέσα στο σύγχρονο κοινωνικό -ιδεολογικό «λαβύρινθο». Συνάμα, συμβάλλουν στην αδιάλειπτη πνευματική συνέχεια ενός έθνους ή στην ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ των λαών και των πολιτισμών, ιδίως όταν προβάλλουν τα πολιτιστικά δημιουργήματα ή ήθη κι έθιμα προγενέστερων ιστορικών περιόδων ή της σύγχρονης εποχής του ίδιου του έθνους και άλλων λαών. Συχνά, τα Μ.Μ.Ε. προτείνοντας υλοποιήσιμες λύσεις σε καθημερινά κοινωνικά και προσωπικά «φλέγοντα» ζητήματα προβληματίζουν και βγάζουν από την αδράνεια τα μέλη μιας οργανωμένης ανθρώπινης κοινωνίας και απαλλάσσοντας όσους εθελοτυφλούν από το στείρο φανατισμό, τις δογματικές προκαταλήψεις και την εσκεμμένη αμάθεια τους δείχνει πώς να συμμετέχουν κι αυτοί ενεργά σε κάθε κοινωνική λειτουργία ως ώριμοι και συνειδητοποιημένοι πολίτες.
  Στα αρνητικά τους, όμως, εντάσσεται η προσπάθεια αποπροσανατολισμού ή διαμόρφωσης εσφαλμένης γνώμης ενός συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου, σε έναν αγωνιώδη αγώνα εξυπηρέτησης ιδιοτελών ή -συνηθέστερα- στενών μικροκομματικών συμφερόντων. Έτσι, καλλιεργούν καταστροφικά, αντικοινωνικά μίση μεταξύ των πολιτών, φανατίζουν χωρίς λόγο κι εκμεταλλευόμενα ευκαιριακές συγκυρίες επιδίδονται σε «κιτρινισμό» (εισβολή στον ιδιωτικό βίο των πολιτών, λασπολογίες, σκανδαλοθηρίες, σπίλωση δημοσίων λειτουργών, σκόπιμη «συσκότιση»- τεχνητή ένταση για αόρατους ή ήσσονες «κινδύνους», προβολή δημαγωγικών προτύπων και τακτικών, επιβολή αντιδημοκρατικών -ανελεύθερων - αντικοινωνικών ιδεών κ.α.). Δημιουργούν συχνά ψεύτικα πρότυπα στους νέους, αλλοτριώνουν τους μεγαλύτερους και κρατούν με ειδική προπαγάνδα σε λήθαργο ή φίμωση όσα από τα μέλη μιας κοινωνίας είχαν την ικανότητα να αποκαλύψουν τη γύρωθε «σαπίλα» και να την ανατρέψουν!
  Εάν εμείς ως πολίτες οφείλουμε να μη δεχόμαστε άκριτα & αβασάνιστα ό,τι διαβάζουμε στην εφημερίδα ή βλέπουμε στην τηλεόραση, αλλά να ελέγχουμε, να αξιολογούμε και να επεξεργαζόμαστε με αλάνθαστο κριτήριο την ορθή κοινή λογική ώστε να διακρίνουμε, χωρίς αυθεντίες και δόγματα ή απωθημένα, έγκαιρα τι είναι έγκυρο, έχουν και τα Μ.Μ.Ε. κάποια όρια, πρέπει να διέπεται η ορθή λειτουργία τους, για να έχει κοινωνικό προορισμό, κάποιες προϋποθέσεις.
  Τα Μ.Μ.Ε. πρέπει να υποστηρίζουν τη δημοκρατία, γιατί αυτή κατοχυρώνει, εξασφαλίζει και θωρακίζει συνταγματικά την ελευθερία διακίνησης ιδεών και την ελευθερία του Τύπου, εντύπου κι ηλεκτρονικού. Η ενημέρωση για ένα καθημερινό παγκοίνως γνωστό γεγονός πρέπει να παρέχει τη δυνατότητα σε όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές να παρουσιάσουν τις θέσεις τους και να είναι αντικειμενική, δίχως να κλίνει η πλάστιγγα προς τους μεν ή τους δε.
  Απαιτείται από τα Μ.Μ.Ε. να σέβονται τον αναγνώστη και τον ακροατή ως νοήμονες ανθρώπους, που δε δέχονται χωρίς κριτική σκέψη ό,τι τους προβάλλουν, αλλά ζητούν έγκυρη και έγκαιρη πληροφόρηση για τα καθημερινά δρώμενα. Ο κόσμος έχει βαρεθεί από τα εμπορικά κριτήρια, με τα οποία συνήθως γίνεται η επιλογή των θεμάτων, και αναζητά από τα Μ.Μ.Ε. να βρουν το ήθος και το ανάστημα να ανοίξουν τους «φακέλους» των χρονιζόντων αλύτων πραγματικών του προβλημάτων, ώστε με τη σειρά τους να «ευαισθητοποιηθούν» οι αρμόδιοι κοινωνικοπολιτικοί κρατούντες.
  Απαλλασσόμενα, λοιπόν, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης από τα στενά διαπλεκόμενα μικροπολιτικά συμφέροντά τους, τάσσονται στην υπηρεσία του λαού και -καθώς γνωρίζουν πια ποια είναι τα όριά τους!- πιάνονται χέρι - χέρι στον απρόβλεπτο όσο και μακρύ, ανηφορικό δρόμο της κοινωνικής αναδιάρθρωσης και του ξεσκαρταρίσματος από κάθε μικρόνου «σαπίλα»...
  (Της σύνταξης)

Ταξίδια
Στη μακρινή Αυστραλία
Σήμερα, με τη «βοήθεια» στοιχείων από το ελληνικό υπουργείο εξωτερικών, θα αποπειραθούμε ένα υπερατλαντικό ταξίδι. Θα μεταβούμε στη μακρινή για την Ελλάδα Αυστραλία των καγκουρό και θα γνωρίσουμε το Σίδνεϋ και μια «συγγενή» μας, λόγω της παρουσίας σημαντικού σε αριθμό ελληνικής καταγωγής πληθυσμού, πόλη, τη Μελβούρνη.
Η Αυστραλία, λοιπόν, όπως μαθαίναμε και στο σχολείο, θεωρείται η μικρότερη σε μέγεθος ήπειρο αλλά και η έκτη μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο. Ο πληθυσμός της βρίσκεται συγκεντρωμένος κατά μήκος των ανατολικών και νοτιοανατολικών ακτών της. Πρωτεύουσά της είναι η Καμπέρα, που είναι η έδρα του Ομοσπονδιακού Κοινοβουλίου, έχει μόλις 320 χιλιάδες κατοίκους και βρίσκεται σε μια περιοχή κυρίως αγροτική. Το κέντρο της είναι χτισμένο γύρω από μια λίμνη. Διαθέτει αξιόλογο ερευνητικό Ινστιτούτο και δύο Πανεπιστήμια.
Σ’ ό,τι αφορά τη Μελβούρνη (φωτογραφία), πρόκειται για την τρίτη σε μέγεθος «ελληνική πόλη» (με 200.000 ομογενείς), βρίσκεται στα νοτιοανατολικά της ηπείρου. Κτισμένη στις όχθες του ποταμού Γιάρα, πρωτοκατοικήθηκε το 1835, ενώ πήρε το όνομά της από τον τότε Πρωθυπουργό, τον Λόρδο Μέλμπουρν, το 1837. Αποτελεί δραστήριο βιομηχανικό και πολιτιστικό κέντρο, με 4 εκ. κατοίκους, ενώ είναι και πρωτεύουσα της ομόσπονδης Πολιτείας της Βικτωρίας. Η αρχιτεκτονική της φέρει τη βρετανική παράδοση συνδυασμένη με μοντέρνα στοιχεία, ενώ σφύζει από πολιτιστική κίνηση.
Το Σίδνεϋ, που είναι ο επόμενος σταθμός μας, έχει χτιστεί στις δυο πλευρές του Πορτ Τζάκσον, στην εκβολή του ποταμού Παραμάτα, ενώ εκτείνεται μέχρι και τον κόλπο του Μπότανι. Έχει 4 εκ. κατοίκους και αποτελεί σημαντικό λιμάνι για την εξαγωγή αγροτικών προϊόντων, καθώς και το μεγαλύτερο βιομηχανικό κέντρο της χώρας. Για μια πρώτη άποψη του κέντρου της πόλης, συνίσταται μια βόλτα με το monorail (εναέριος σιδηρόδρομος). Σημαντικά αξιοθέατα αποτελούν οι στρατώνες της Κουίνς Σκουέαρ, το Νομισματοκοπείο, το Γλόστερ Χάουζ και η Όπερα. Το Σίδνεϋ αποτελεί σημαντικό πνευματικό κέντρο της χώρας, με τρία πανεπιστήμια, ένα πολυτεχνείο, ένα ωδείο, μια Σχολή Καλών Τεχνών και πολλά μουσεία. Το 2000 διεξήχθησαν επιτυχώς στο Σίδνεϋ οι 27οι θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες.

Λογοτεχνία
Η «Αινειάδα» και ο Βιργίλιος
Ο Όμηρος και τα έπη του, «Ιλιάδα» και «Οδύσσεια», άσκησαν σημαντική επιρροή σε αρκετούς μεταγενέστερούς τους ποιητές και συγγραφείς, όχι μόνον Έλληνες, αλλά και ξένους. Από τους σημαντικότερους ποιητές που άντλησαν το θέμα τους από τον τρωικό μύθο, μα τον προέκτεινε όπως αυτός ήθελε για να χρησιμοποιήσει την ιστορία που αφηγείται στους αναγνώστες/ ακροατές του ως ιδεολογικό υπόβαθρο των αξιών και των αρχών των προσωπικών του και της εποχής του υπήρξε, αναμφίβολα, ο Ρωμαίος ποιητής, Βιργίλιος Πούμπλιος Μάρο (φωτογραφία).

Έζησε στο β’ μισό του 1ου αιώνα, από το 70 έως το 19 π.Χ.. Πέρα από τα «Γεωργικά» του και τις υπό την επήρεια της ποίησης του Θεόκριτου «Εκλογές», η φήμη του ποιητή οφείλεται σε ένα έργο που ο ίδιος ο Βιργίλιος, ενόσω ζούσε, μάλλον, είχε … «αποκηρύξει», γιατί δεν ήθελε να το κυκλοφορήσει. Ο λόγος για την «Αινειάδα». Εδώ, ο ποιητής περιγράφει τις περιπέτειες του Αινεία από την άλωση της Τροίας ώσπου να φτάσει στο Λάτιο, όπου βρήκε μια νέα πατρίδα και ίδρυσε τη Ρώμη και έγινε έτσι ο πρόγονος όλων των Ρωμαίων. Η «Αινειάδα», απ’ όπου συνάγεται η ιστορική και ηθική αποστολή της Ρώμης, έγινε το εθνικό έπος των Ρωμαίων που απετέλεσε από την αρχαιότητα μέχρι την εποχή του μπαρόκ σημείο αναφοράς για την ποίηση υψηλού επιπέδου.

Υγεία
Υπέρταση και σύγχρονος άνθρωπος
Μέσα στο καθημερινό του τρέξιμο, για να ανταποκριθεί στις βιολογικές και υλικές του ανάγκες ο άνθρωπος συχνά καλείται ν’ αντιμετωπίζει και προβλήματα με την υγεία του. Η πλειοψηφία των σύγχρονων ανθρώπων υποφέρει, είτε εν γνώσει τους είτε εν αγνοία, από υπέρταση, η οποία . Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της ιατρού Α. Μοσχοβάκη (http://anastasiamoschovaki1.blogspot.com/2007/07/blog-post_9374.html), ένας άνθρωπος, ανεξάρτητα από φύλο ή ηλικία, θεωρείται υπερτασικός «όταν ο μέσος όρος των μετρήσεων της διαστολικής πίεσης («μικρή» πίεση), είναι μεγαλύτερος ή ίσος από 90mmHg, όπως μετράται με ειδικά όργανα, τα επαγγελματικά ιατρικά πιεσόμετρα. Υπέρταση έχετε επιπροσθέτως και όταν ο μέσος όρος των μετρήσεων της συστολικής πίεσης («μεγάλη» πίεση), είναι μεγαλύτερος ή ίσος από 140mmHg.
Σε περίπτωση που υπάρχουν παθολογικά ευρήματα κατά την ιατρική παθολογική εξέταση, όπως αυξημένο σάκχαρο, χοληστερόλη, καρδιακή ή νεφρική πάθηση, τα όρια αυτά είναι συχνά πιο αυστηρά. Επομένως σε αυτές τις περιπτώσεις, μόνο ο καλός κλινικός ιατρός μπορεί να καθορίσει τα ιδανικά επίπεδα πίεσης. Η ελληνική τακτική της παρακολούθησης της πίεσης στο φαρμακείο, είναι λανθασμένη, διότι τα κοινά όρια της πίεσης, συχνά δεν ισχύουν για πολλά άτομα.Μία μόνο παθολογική τιμή δεν θέτει την διάγνωση της υπέρτασης, αποτελεί όμως ένδειξη για περαιτέρω μετρήσεις
Η υπέρταση, σημειώνει η κ. Μοσχοβάκη, προκαλεί βλάβες σε όλα τα ζωτικά όργανα. Χωρίς την ενδεικνυόμενη φαρμακευτική αγωγή, ο υπερτασικός κινδυνεύει από εγκεφαλικό επεισόδιο, νεφρική πάθηση, απόφραξη καρδιακής αρτηρίας, διαταραχές οράσεως και άλλες παθήσεις. Ο κίνδυνος δυσμενών επιπλοκών είναι μεγαλύτερος, εάν ο υπερτασικός καπνίζει, έχει υψηλή χοληστερόλη αίματος, καταναλώνει αυξημένη ποσότητα αλκοόλ ή πάσχει από ορισμένα νοσήματα όπως σακχαρώδη διαβήτη, αποφρακτική αγγειοπάθεια, μεταβολικό σύνδρομο.».

Αρχαιολογία
Νικόλαος Πλάτων και Κρήτη
100 χρόνια συμπληρώθηκαν φέτος από τη γέννηση ενός σημαντικού αρχαιολόγου, του Νικολάου Πλάτωνος (φωτογραφία/ γεννήθηκε 8 Ιανουαρίου 1909 Κεφαλονιά - πέθανε 28 Μαρτίου 1992 Αθήνα/ βλ. http://www.odusseia.gr/odusv6_2004/platon%20ell.htm), του οποίου η αρχαιολογική σκαπάνη και η επιστημονική σκέψη και δράση είναι στενά συνυφασμένη με την Κρήτη. Ο Νικόλαος Πλάτων, πέραν των άλλων, πρότεινε στο Συνέδριο Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Αμβούργου το 1958 ένα διαφορετικό σύστημα χρονολόγησης του μινωικού πολιτισμού στηριγμένο κυρίως στις μεταβολές του ανακτορικού συστήματος με την εναλλακτική χρονολογική αλληλουχία: Προανακτορική (ΠM I–MM I), Πρωτοανακτορική (MM I–MM III), Νεοανακτορική l (MM III–ΥΜ II [ΥΜ IIIa στην Κνωσσό]) και Μεταανακτορική (ΥΜ III).
Ο Πλάτων αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Αθηνών –τμήμα Φιλολογίας και Αρχαιολογίας- και έκανε τη διπλωματική του στην “Ecole Pratique des Hautes Etudes» του Παρισιού. Ξεκίνησε τις αρχαιολογικές του έρευνες το 1930, ως βοηθός στο Μουσείο Ηρακλείου. Έπειτα από μερικά χρόνια αναγορεύεται σε Έφορο Αρχαιοτήτων της Βοιωτίας, θέση την οποία κρατά για δύο μόνο χρόνια. Το 1937 πήγε στο Παρίσι για επιπλέον σπουδές και το 1939 έγινε Έφορος Αρχαιοτήτων Ανατολικής Κρήτης και Διευθυντής του Μουσείου Ηρακλείου. Άρχισε και έφερε εις πέρας τις ανασκαφές στο ανατολικότερο κέντρο της Κρήτης, στη Ζάκρο. Το 1945 η ιδιότητά του ως Έφορος επεκτείνεται σε όλη την Κρήτη, θέση την οποία κατέχει έως το 1962.
Στις προσωπικές του προσπάθειές οφείλεται η διάσωση των ευρημάτων-εκθεμάτων του Μουσείου του Ηρακλείου, το κτίριο του οποίου έπαθε μεγάλες ζημιές κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Επίσης κατόρθωσε να κηρυχθεί η Κνωσός ουδέτερη ζώνη και έτσι δεν βομβαρδίστηκε το ανάκτορο. Το 1951 ο ίδιος ανέλαβε την επανέκθεση των αρχαιολογικών ευρημάτων στο επιδιορθωμένο Μουσείο. Το εγχείρημα περατώθηκε τον επόμενο χρόνο. Από το 1960 έως και το 1962 ο Ν. Πλάτων, εκτός από τις θέσεις που κατείχε, ήταν και Έφορος της αρχαιολογικής περιφέρειας Αθηνών και διευθυντής του Μουσείου της Ακροπόλεως.
Το 1962 ανέλαβε την αρχαιολογική περιφέρεια της Βοιωτίας και πραγματοποίησε ανασκαφές στη Θήβα. Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης θα αναλάβει το 1965.
Όταν, όμως, η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 τον διόρισε παρά τη θέλησή του Πρύτανη, αυτός παραιτήθηκε. Και το 1974, ο Νικόλαος Πλάτων γίνεται Καθηγητής του νεοσύστατου τότε Πανεπιστημίου Ρεθύμνου, στο οποίο και ετέλεσε το μεγαλύτερο μέρος της πανεπιστημιακής του δράσης και των ερευνών του, μέχρι το 1981.
Η ακαδημαϊκή κοινότητα αμέσως αποδέχθηκε το χρονολογικό σχήμα του Πλάτωνος, χωρίς, όμως, να απορρίψει ό,τι είχε προτείνει ο Άγγλος Άρθουρ Έβανς στο α’ μισό του 20ου αιώνα βάσει όσων είχε βρει στην Κνωσό.

Από τον κόσμο του βιβλίου
Η «Γεννάδειος» Βιβλιοθήκη
Από τις παλαιότερες και πληρέστερες βιβλιοθήκες της Αθήνας και της Ελλάδας ολόκληρης, η «Γεννάδειος» Βιβλιοθήκη (φωτογραφία/ πηγή για το παρόν άρθρο: http://www.ascsa.edu.gr/index.php/gennadiusgreek/index.php) άνοιξε τις πύλες της το 1926, για να στεγάσει την από το 1922 σημαντική δωρεά στην εν Αθήναις Αμερικάνικη Σχολή Κλασικών Σπουδών των 26.000 τόμων βιβλίων του διπλωμάτη και βιβλιόφιλου Ιωάννη Γεννάδιου (1844 – 1932). Ο Γεννάδιος ήταν ένας παθιασμένος συλλέκτης βιβλίων που πίστευε στη συνέχεια του ελληνικού πνεύματος από την αρχαιότητα μέχρι τη νεότερη εποχή. Σήμερα, 80 σχεδόν αργότερα, η Βιβλιοθήκη κατέχει μία μοναδική ερευνητική συλλογή, η οποία περιλαμβάνει περισσότερους από 116.000 τόμους βιβλίων, καθώς και σπάνιες βιβλιοδεσίες, αρχεία, χειρόγραφα και έργα τέχνης που αναφέρονται στην ελληνική παράδοση και τους γείτονες πολιτισμούς.

Η «Γεννάδειος» στεγάζεται σε ένα κτήριο ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής σημασίας, ακριβώς απέναντι από τις κεντρικές κτηριακές εγκαταστάσεις της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών. Στο διάβα του χρόνου, η Βιβλιοθήκη έχει αναδειχθεί σε ένα διεθνώς αναγνωρισμένο κέντρο μελέτης της ελληνικής ιστορίας, λογοτεχνίας και τέχνης από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή. Συμμετέχει, επίσης, σε ερευνητικά προγράμματα, καθώς και σε προγράμματα ψηφιοποίησης. Πολύ συχνά, μάλιστα, διοργανώνει διαλέξεις, σεμινάρια, συναυλίες, εκθέσεις και προβαίνει σε εκδόσεις.
Διεύθυνση: Σουηδίας 61, ΤΚ 106 76 Αθήνα, Τηλέφωνο: 210 – 72.10.536 και Φαξ: 210 – 72.37.767.

Επιστήμη
Internet – «κατάσκοπος»;
Πολλά λάγονται και γράφονται για τη συμβολή του Internet στην καθημερινή ζωή των σύγχρονων, ανεξάρτητα από ηλικία και φύλο και μορφωτικό επίπεδο, ανθρώπων. Αρχές του περασμένου Μάη, η γαλλική Γερουσία ενέκρινε οριστικά το αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο κατά της ηλεκτρονικής πειρατείας, το οποίο προβλέπει διακοπή των διαδικτυακών συνδέσεων για όσους επιμένουν να κατεβάζουν παράνομα μουσική και ταινίες.
Την ίδια στιγμή, το Internet διευκολύνει την έκφραση των ιδεών και των συναισθημάτων του καθενός μας, αλλά ήδη άρχισε να «τριγυρνά» αθέατα στο διαδίκτυο μια νέα γενιά προγραμμάτων λογισμικού που καταλαβαίνει το συναισθηματικό περιεχόμενο όσων γράφουμε στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης και τα blogs.
Αυτά τα λεγόμενα «εργαλεία ανάλυσης συναισθημάτων» (βλ. το σχετικό ρεπορτάζ στο http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=1017717) αποτελούν παρακλάδι ενός ευρύτερου τομέα της επιστήμης της πληροφορικής, που προσπαθεί να διδάξει στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές να καταλαβαίνουν τα συναισθήματα, τα οποία εκφράζονται σε ένα κείμενο, ακριβώς όπως κάνουν οι άνθρωποι. Οι εμπορικές εφαρμογές του νέου πεδίου ήδη άρχισαν να υλοποιούνται στην αγορά.Το νέο λογισμικό ενδιαφέρει, όπως διαφάνηκε εξ αρχής, τις μεγάλες εταιρίες με τα παγκόσμια εμπορικά σήματα (brand names), που θέλουν να ξέρουν τι νιώθουν οι πελάτες και οι υποψήφιοι αγοραστές για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους. Ήδη μια μικρή, αλλά αυξανόμενη, ομάδα εταιριών πληροφορικής αναπτύσσει τέτοιου είδους λογισμικό, που αθόρυβα ψάχνει σε blogs και σε άλλες ιστοσελίδες (π.χ. κοινωνικής δικτύωσης) για να πιάσει το συναισθηματικό σφυγμό όσων γράφονται στο διαδίκτυο σε σχέση με κάποια επιχείρηση και το προϊόν της.
Μια τέτοια εταιρία, σύμφωνα με το New Scientist, είναι η αμερικανική Sentimine, που ανέλαβε με το λογισμικό της να καταγράψει τις on line συναισθηματικές αντιδράσεις του κοινού μετά την παρουσίαση, προ ημερών, της νέας συσκευής ηλεκτρονικής ανάγνωσης (e-reader) Kindle DX της Amazon.
Όπως διαπίστωσε, τα περισσότερα (89%) από τα 1.500 κείμενα και μηνύματα που ανέλυσε, όσον αφορά το συναισθηματικό περιεχόμενό τους, ήσαν «ουδέτερα», το 7% «θετικά» και το 4% «αρνητικά». Το λογισμικό συναισθηματικής ανάλυσης έχει και άλλες χρήσεις, για παράδειγμα να παρακολουθεί τους διαφόρους «πολέμους μίσους» που διεξάγονται στο διαδίκτυο ανάμεσα σε αντίπαλες ιδεολογικές ομάδες, π.χ. με ρατσιστικό ή φοντεμανταλιστικό περιεχόμενο.
Μια άλλη εταιρία, η Lexalytics, έχει δημιουργήσει ένα λογισμικό συναισθηματικής ανάλυσης που χρησιμοποιείται για να επηρεάσει σκοπίμως τι συζητάνε στο Διαδίκτυο οι χρήστες, πριν είναι πολύ αργά. Για παράδειγμα, μπορεί να εντοπίσει ποιά συναισθηματικά φορτισμένα σχόλια για μια εταιρία μπορούν να επηρεάσουν την μετοχή της στο χρηματιστήριο. Με αυτή τη γνώση, το πρόγραμμα είναι σε θέση να συμβουλεύσει ορισμένους ανθρώπους (π.χ. τα διευθυντικά στελέχη της εταιρίας) αν πρέπει να χαμηλώσουν τους τόνους των σχολίων τους ή, αντίθετα, να τους ανεβάσουν.

Σπινθήρας

Μηνιαία Επιθεώρηση για τον Άνθρωπο και τη Γνώση

Η Ιστορία είναι η διαδρομή του Ανθρώπου στο Χρόνο και η εξελικτική πορεία του από το Χάος προς τη Ζωή και από το Άτομο στην Κοινωνία

Σύμβουλος έκδοσης: Γ. Η. Ορφανός - Απτεραίος (apteraios@yahoo.com)
08 Μάη 2009, τόμος 1, τεύχος 5, Θέματα:

1. Για τη μάνα (Της Σύνταξης)
2. Τα βλέμματα προς τη Θεσσαλονίκη (Τέχνη)
3. Τα παιδιά – θύματα των πολέμων (Κοινωνιολογία)
4. Το Ασκληπιείο της Κω (Ιστορία)
5. Δημόδοκος και Φήμιος (Μουσική)
6. Άγνωστες ομορφιές της Βουλγαρίας (Ταξίδια)

Για τη μάνα
Πολλά θα μπορούσε να γράψει κάποιος για την αγάπη της κάθε μάνας, που κάθε της γλυκός λόγος και κάθε τρυφερό χάδι αγκαλιάζει και προστατεύει τα παιδιά της όπως η χελιδόνα θυσιάζοντας και τη ζωή της ακόμα για τα χελιδονόπουλά της…
Κι όμως το δάκρυ της σύγχρονης μάνας είναι πικρό. Βλέπει όχι ένα τριαντάφυλλο να απεικονίζει την ευγνωμοσύνη μας απέναντι στους καθημερινούς, ορατούς και ευδιάκριτους, κόπους της για την ανατροφή των παιδιών, αλλά αχάριστα να συμπεριφέρνονται κάποιες κοινωνίες του καιρού μας και να ματώνουν το ζωοδότη κόρφο της, να σχίζουν την ξέχειλη από στοργή αγκαλιά της.
Πικρό είναι το δάκρυ της, σαν της Εκάβης και της Θέτιδας που χάσανε τα παιδιά τους στην παραφροσύνη του πολυαίματου Τρωικού πολέμου, σαν της Παναγίας κάτω από το σταυρό του Ιησού…
Πικρό, γιατί διαβάζει για την έξαρση της οικογενειακής βίας, παρά τη σημαντική πρόοδο του υλικού πολιτισμού και τη βελτίωση του μορφωτικού επιπέδου των σύγχρονων ανθρώπων και κοινωνιών. Της οικογενειακής βίας, που, όπως διάβαζα πρόσφατα σε ένα δελτίο της UNICEF, «[…] είναι μια από τις πιο κακοήθεις καταπατήσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επειδή διαπράττεται, όχι από ξένους, αλλά από μέλη της οικογένειας, ανθρώπους εμπιστοσύνης. Είναι εξαπλωμένη σε όλο τον κόσμο, έχοντας επιπτώσεις στη φυσική και συναισθηματική υγεία γυναικών και παιδιών, απειλώντας την οικονομική τους ασφάλεια και υπονομεύοντας την αυτοεκτίμησή τους και τη δυνατότητα για ομαλή ανάπτυξη. Στις χειρότερες περιπτώσεις, αποτελεί απειλή για τη ζωή, όταν γυναίκες δολοφονούνται ή αυτοκτονούν από απελπισία […]» (Δελτίο Τύπου της UNICEF, 29/05/2000).
Ανοίξτε τα μάτια, μακελάρηδες, αλαζόνες, αγνώμονες, μισογύνηδες, πολεμόχαροι και σταυρωτήδες υπάρχουν πολλοί τριγύρω μας, καθημερινά, άσχετα αν κρύβονται με περισσή φροντίδα και υποκρίνονται. Και απ’ αυτούς είναι που έχουμε μεγάλο και διαρκώς «ανοιχτό» χρέος, ανά πάσα στιγμή, να προφυλάγουμε τις μανάδες μας. Και από ευγνωμοσύνη προς τη στοργή τους, αλλά και επειδή όταν η μάνα μάς κοιτά κατάματα και μας χαμογελά, μάς γεμίζει ζωή, ελπίδα, αισιοδοξία και δύναμη για τα παρόντα και όσα πρόκειται η ζωή να μας προσκομίσει στο διάβα της, εντός ή εκτός προγράμματος…
(Της Σύνταξης)

Τέχνη
Τα βλέμματα προς τη Θεσσαλονίκη
Φιλότεχνοι από την Ελλάδα και το εξωτερικό αναμένεται να συρρεύσουν σε έκθεση και δημοπρασία επίλεκτων έργων μεγάλων Ελλήνων ζωγράφων του 19ου και 20ού αιώνα, που θα πραγματοποιηθούν στη Θεσσαλονίκη.
Συγκεκριμένα, θα προβληθούν δημιουργίες των Βολανάκη, Παρθένη, Μαλέα, Παπαλουκά, Στέρη, Μπουζιάνη, Κόντογλου, Διαμαντόπουλου, Τσαρούχη καθώς και των πιο σύγχρονων Ακριθάκη, Κεσσανλή, Τσόκλη, Φασιανού, Σπεράντζα, Μακρουλάκη κ.ά.
Η έκθεση-δημοπρασία, την οποία διοργανώνει για 8η φορά ο ελληνικός οίκος Hellenic Auctions, στο ξενοδοχείο Ηλέκτρα Παλλάς, θα «ανοίξει» το απόγευμα της Κυριακής 17 Μαΐου και θα ολοκληρωθεί το απόγευμα της επόμενης ημέρας με τη δημοπρασία.
Μέρος των εσόδων της δημοπρασίας, όπως και τις μέχρι σήμερα φορές, θα διατεθούν από το Θάνο Ευαγγελινό, ιδιοκτήτη του δημοπρατικού οίκου, σε φιλανθρωπικό ίδρυμα.


Κοινωνιολογία
Τα παιδιά – θύματα των πολέμων
Παρά τις διεθνείς εκκλήσεις και κυρίως εκείνες των φιλειρηνιστών και του ΟΗΕ, ανά τον κόσμο συνεχίζονται αδιάκοπα καθημερινά οι πολυαίματοι πόλεμοι. Και όπως μαθαίνουμε, ακούμε, διαβάζουμε ότι μια από τις πιο βαριές συνέπειες των πολεμικών επιχειρήσεων, είτε αυτές είναι εμφύλιες είτε ανάμεσα στα διάφορα κράτη εξαιτίας πολιτικοοικονομικών συμφερόντων, είναι ο σημαντικός αριθμός των παιδιών που ζουν και περιφέρονται πρόσφυγες. Σύμφωνα, λοιπόν, με τα στοιχεία της UNICEF, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '90 ένοπλες συρράξεις και έκτακτες καταστάσεις επείγουσας ανάγκης χτύπησαν εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά. Παιδιά εκτοπίστηκαν μέσα στην ίδια τους τη χώρα ή έγιναν πρόσφυγες μέσα στην ταραχή των ενόπλων συρράξεων.
Στη δεκαετία που μεσολάβησε από την υιοθέτηση της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, το 1989, πάνω από 2.000.000 παιδιά έχουν σκοτωθεί και πάνω από 6.000.000 παιδιά τραυματίσθηκαν ή έμειναν ανάπηρα σε ένοπλες συγκρούσεις, 12.000.000 παιδιά έμειναν άστεγα, τουλάχιστον 1.000.000 έμειναν ορφανά ή αποχωρίσθηκαν τους δικούς τους και 10.000.000 παιδιά έχουν ψυχολογικά τραύματα λόγω πολέμου.
Σύμφωνα με τη UNICEF, το 50% των 57,4 εκατομμυρίων εκτοπισμένων ατόμων λόγω ενόπλων συρράξεων σε όλο τον κόσμο, είναι παιδιά. Τα παιδιά-πρόσφυγες καταβάλλουν βαρύτατο τίμημα, υποσιτίζονται, μαστίζονται από ασθένειες, δεν εμβολιάζονται και δεν πάνε σχολείο. Και μόνο η περιαγωγή τους σε κατάσταση προσφυγιάς προκαλεί ανεπούλωτες βλάβες στον παιδικό ψυχισμό. Επομένως, όλοι πρέπει να συντρέξουμε τις προσπάθειες της UNICEF που αγωνίζεται για τη συγκέντρωση και την καταγραφή των παιδιών προσφύγων, την ψυχολογική τους υποστήριξη, την επαναλειτουργία των σχολείων που έχουν καταστραφεί και την παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στα παιδιά.

Ιστορία
Το Ασκληπιείο στην Κω
Ένας ξεχωριστής ιστορικής και επιστημονικής αξίας για την καθημερινή ζωή των αρχαίων Ελλήνων αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται στα Δωδεκάνησα και μάλιστα στην Κω. Από τις σελίδες του υπουργείου Πολιτισμού και το άρθρο των αρχαιολόγων κ.κ. Δ. Μποσνάκη και Ε. Σκέρλου θα αντλήσουμε χρήσιμες πληροφορίες για το Ασκληπιείο (φωτογραφία), που είναι κτισμένο στις πλαγιές ενός χαμηλού λόφου, κατάφυτου με δένδρα και με θαυμάσια θέα προς τη θάλασσα και τα μικρασιατικά παράλια, ήταν ήδη από την αρχαιότητα το πιο φημισμένο μνημείο της Kω. Βρισκόταν κοντά στην αρχαία πόλη και ήταν γεμάτο με θαυμαστά αναθήματα, έργα φημισμένων καλλιτεχνών, όπως πολύ παραστατικά μάς περιγράφουν ο Κώος ποιητής Ηρώνδας τον 3ο αι. π.Χ. και ο Στράβωνας, λίγο αργότερα (14.2.19). Σε αντίθεση με το ιερό του Ασκληπιού στην Επίδαυρο, στο Ασκληπιείο της Κω αναπτύχθηκε ιδιαίτερα η επιστημονική ιατρική, χάρη και στη σχολή που είχε ιδρύσει στο νησί ο Ιπποκράτης, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της ιατρικής επιστήμης στην αρχαιότητα.
Η πρωιμότερη χρήση του χώρου ανάγεται στη μυκηναϊκή και στη γεωμετρική εποχή, όπως υποδεικνύουν ευρήματα που προέρχονται κυρίως από τάφους. Στους επόμενους αιώνες στην περιοχή υπήρχε λατρεία του θεραπευτή δαίμονα Παιήονα, και του Απόλλωνα, πατέρα του Ασκληπιού. Ο Απόλλωνας, μάλιστα, έφερε την επωνυμία Κυπαρίσσιος, επειδή ήταν κύριος του ιερού άλσους των κυπαρισσιών, που περιέβαλλε το τέμενος και προστατευόταν με ιερό νόμο. Στο χώρο λατρεύονταν και άλλοι θεοί των Κώων, όπως ο Ζευς Ικέσιος, ο Ζευς Πατρώος, ο Ζευς Μηχανεύς, η Αθηνά Φατρία, ο Απόλλων Κάρνειος και οι Μοίρες, ενώ τον 4ο αι. π.X., εποχή ίδρυσης της πόλης Kω, εντάχθηκε και η λατρεία του Ασκληπιού, που αναδείχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες δημόσιες λατρείες της Κω κατά τον 3ο και 2ο αι. π.Χ. Τότε το ιερό σχεδιάσθηκε και αναπτύχθηκε ως ενιαίο συγκρότημα κτηρίων με σκοπό την προώθηση της λατρείας του Ασκληπιού και σταδιακά επεκτάθηκε σε τρία άνδηρα. Το κέντρο της λατρείας αρχικά αποτελούσε ένας βωμός των μέσων του 4ου αι. π.Χ., στο μεσαίο άνδηρο. Στις αρχές του 3ου αι. π.Χ. διαμορφώθηκε η στοά του κατώτερου ανδήρου, οικοδομήθηκε ένας ιωνικός ναΐσκος αφιερωμένος στον Ασκληπιό και ένα άβατο για την εγκοίμηση των πιστών στο μεσαίο άνδηρο, ενώ δημιουργήθηκε και ένα ψηλότερο, τρίτο άνδηρο. Το ιερό γνώρισε μεγάλη ακμή στους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους και απέκτησε πανελλήνια φήμη, ιδιαίτερα μετά το 242 π.Χ., έτος κατά το οποίο οι Κώοι εξασφάλισαν την αναγνώριση της ασυλίας, δηλαδή της προστασίας του ιερού από πολεμικές ή άλλες εχθρικές ενέργειες, και καθιέρωσαν τα Μεγάλα Ασκληπιεία, πεντετηρική εορτή, κατά την οποία διεξάγονταν μουσικοί και γυμνικοί αγώνες, στους οποίους συμμετείχαν όλες οι ελληνικές πόλεις. Στην Κω, όπως και στα υπόλοιπα Ασκληπιεία, αρχικά ακολουθήθηκε η παραδοσιακή θεραπεία, που βασιζόταν στη θαυματουργή επέμβαση του θεού, ο οποίος εμφανιζόταν στα όνειρα των ασθενών και υποδείκνυε τη θεραπεία τους κατά την εγκοίμησή τους σε ειδικό χώρο του ιερού. Αυτή η πρακτική τηρήθηκε τουλάχιστον κατά την ελληνιστική εποχή, ενώ αργότερα φαίνεται πως υπήρχαν επαγγελματίες γιατροί, που θεράπευαν τους πιστούς χρησιμοποιώντας περισσότερο επιστημονικές μεθόδους.
Στις αρχές του 2ου αι. π.Χ. το Ασκληπιείο τέθηκε υπό την προστασία του βασιλιά Ευμένη Β΄ της Περγάμου και τότε απέκτησε τη σημερινή του μνημειακή όψη. Κατασκευάσθηκε μία μεγαλύτερη, επιβλητική κεντρική κλίμακα, που οδηγούσε στο ανώτερο άνδηρο, στο κέντρο του οποίου οικοδομήθηκε μεγάλος δωρικός ναός αφιερωμένος στον Ασκληπιό, αντίγραφο του ναού της Επιδαύρου. Την ίδια περίοδο οικοδομήθηκαν στις τρεις πλευρές του ανδήρου δωρικές στοές με δωμάτια για τους ασθενείς, σε αντικατάσταση των παλαιοτέρων ξύλινων στοών, ανακατασκευάσθηκε ο παλαιός βωμός του Ασκληπιού στο μεσαίο άνδηρο, στα πρότυπα του βωμού του Διός της Περγάμου, ενώ στο χαμηλότερο άνδηρο δημιουργήθηκε και η μνημειακή είσοδος-πρόπυλο στο ιερό. Τον 1ο αι. μ.X. οικοδομήθηκαν οι τουαλέττες, οι λεγόμενες βεσπασιανές, ένα μεγάλο συγκρότημα θερμών, ο ναΐσκος αφιερωμένος στον Ασκληπιό, στην Υγεία και στην Ηπιόνη, και μία βιβλιοθήκη. Οι θέρμες και η παροχή του νερού ήταν δωρεά του διάσημου Kώου γιατρού Γάιου Στερτίνιου Ξενοφώντα, ο οποίος ζούσε στη Ρώμη και ήταν προσωπικός ιατρός των αυτοκρατόρων Τιβέριου, Κλαύδιου και Νέρωνα, ενώ δικές του δωρεές ήταν και ο ναΐσκος και η βιβλιοθήκη. Την εποχή των Αντωνίνων, το 2ο αι. μ.Χ. κτίσθηκε ο κορινθιακός ναός του Απόλλωνα, ενώ τον 3ο αι. μ.X. προστέθηκαν θέρμες στην ανατολική πλευρά του χαμηλότερου ανδήρου. Ο χώρος εξακολούθησε να λειτουργεί μέχρι την ύστερη αρχαιότητα, όπως υποδεικνύει ένας θησαυρός νομισμάτων του 4ου αι. μ.Χ. και εγκαταλείφθηκε μετά τους σεισμούς που έγιναν το 469 και το 554 μ.Χ.


Μουσική
Δημόδοκος και Φήμιος
Στον Όμηρο, συναντούμε 2 επικούς τραγουδιστές ή αοιδούς που σχετίζονται τρόπον τινά με τον Οδυσσέα (φωτογραφία, όταν φεύγει από τις Σειρήνες) , ζουν σε βασιλικές αυλές και, με τη μουσική και τα τραγούδια τους, προσπαθούν να τέρψουν τους άρχοντες και τους φιλοξενουμένους τους. Ο λόγος για το Φήμιο στην Ιθάκη και το Δημόδοκο στη Σχερία των Φαιάκων.
Πρώτα απ’ όλα, θα ιδούμε το Φήμιο, ο οποίος ήταν, σύμφωνα με τον Όμηρο, φημισμένος αοιδός από την Ιθάκη. Μνημονεύεται στην Οδύσσεια (λ, π). Έζησε στο παλάτι του Οδυσσέα, ο οποίος του εμπιστεύτηκε την Πηνελόπη, κατά την απουσία του στην Τροία. Τραγουδούσε τη νοσταλγία των Ελλήνων και τον πόθο του γυρισμού. Παρά την αποστολή που του ανέθεσε ο Οδυσσέας, ο Φήμιος, για να γλιτώσει τη ζωή του και για να βγάζει μάλλον τα προς το ζην, υποχρεώθηκε να τέρπει τους «μνηστήρες» στα συμπόσιά τους με τη μουσική του. Στο τέλος, όμως, κινδύνεψε να σκοτωθεί από τον Οδυσσέα, όταν, αφού γύρισε στην Ιθάκη, εξόντωσε τους μνηστήρες.
Ο Δημόδοκος, από την άλλη, ήταν τυφλός και ζούσε στο παλάτι του βασιλιά των Φαιάκων Αλκίνοου. Αναφέρεται στην Οδύσσεια (ι 44 κ.ε.), όταν ο Οδυσσέας, λίγο πριν το γυρισμό στην Ιθάκη, βρέθηκε θαλασσοδαρμένος και τσακισμένος από τις πολύχρονες περιπλανήσεις στο νησί των Φαιάκων και ο εκεί βασιλιάς Αλκίνοος οργάνωσε γιορτή προς τιμήν του. Στη διάρκεια, όμως, της γιορτής, ο Οδυσσέας αναγκάστηκε από τη συγκίνηση να ξεφανερώσει στον Αλκίνοο, στη βασίλισσα Αρήτη, στη βασιλοπούλα Ναυσικά και σε όλους που παραβρίσκονταν την πραγματική του ταυτότητα και τις περιπέτειές του από το πέρας του δεκάχρονου τρωικού πολέμου έως τότε. Ο Οδυσσέας είχε συγκινηθεί όταν ο Δημόδοκος, κατά παράκληση του Οδυσσέα, τραγούδησε τα κατορθώματά του που οδήγησαν στην άλωση της Τροίας.

Ταξίδια
Άγνωστες ομορφιές της Βουλγαρίας
Το 2008 η εκπομπή «Οδηγός ΒG» της Εθνικής Τηλεόρασης της Βουλγαρίας, από κοινού με την Κρατική Υπηρεσία Τουρισμού προκήρυξε διαγωνισμό στους τηλεθεατές για την ανακάλυψη όμορφων, αλλά λίγο γνωστών τοπίων στη χώρα.
Ο διαγωνισμός με τίτλο «Ο δικός μου τόπος είναι ο πιο…», στον οποίο αναφέρεται το παρόν άρθρο που συντάχτηκε από τη Βενέτα Νικόλοβα και μεταφράστηκε από τη Σοφία Μπόντσεβα, προκάλεσε εκατοντάδες Βουλγάρους να ξαναγυρίσουν στις ρίζες τους και να αναζητήσουν τις ομορφότερες και ανέγγιχτες από τη σύγχρονη εποχή γωνίες της Βουλγαρίας. Από τις πολυάριθμές προτάσεις των συμμέτοχων στο διαγωνισμό η ειδική επιτροπή διέκρινε τρεις μικρούς κατοικημένους τόπους, ο κάθε ένας από τους οποίους με τη δική του ανεπανάληπτη γοητεία και ατμόσφαιρα. Είναι τα χωριά Σίτοβο και Γκολέσεβο και η πόλη Τραν με το εντυπωσιακό της βραχώδες παρεκκλήσι της Αγίας Πέτκα.
Στους προσεχείς μήνες σε αυτά τα όμορφα σημεία που μέχρι τώρα έλλειπαν από τον τουριστικό χάρτη της Βουλγαρίας θα γίνουν επενδύσεις για την ανακαίνιση των παλαιών εκκλησιών, τη βελτίωση των δρόμων, τη σημείωση των τουριστικών μονοπατιών στις περιοχές κλπ. Η ιδέα είναι αυτά τα άγνωστα σημεία που έχουν διατηρήσει την παραδοσιακή αρχιτεκτονική και την όμορφη φύση τους να γίνουν πιο προσιτά για τους λάτρες του εναλλακτικού τουρισμού.
Στο χωριό Σίτοβο της Ροδόπης π.χ. κυριαρχεί μία απίθανη ατμόσφαιρα της παλιάς εποχή, με τα ανήφορα δρομάκια του και τα σκαρφαλωμένα το ένα πάνω από το άλλο πέτρινα σπίτια. Μέρος του χωριού έχει κηρυχθεί για αρχιτεκτονική διατηρητέα. Στο Σίτοβο βρέθηκε και μία αρχαία επιγραφή που χρονολογείται από πριν 7 χιλιάδες χρόνια, κοντά στα ερείπια παλιού ρωμαϊκού κάστρου. Προς το παρόν οι επιστήμονες δεν έχουν κατορθώσει να διαβάσουν την επιγραφή, υποθέτουν όμως ότι πιθανόν είναι βάση κέλτικης ή θρακικής γραφής.
Το άλλο τουριστικό σημείο που επέλεξε η επιτροπή είναι το γραφικό χωριό Γκολέσεβο (φωτογραφία) της Νοτιοδυτικής Βουλγαρίας, κρυμμένο στις πλαγιές του βουνού Σλαβιάνκα. Τα σπίτια του που είναι πάνω από 100 χρονών έχουν διατηρήσει το πνεύμα του καιρού εκείνου, ενώ οι ντόπιοι άνθρωποι είναι γνωστοί με την φιλοξενία τους.

Σπινθήρας

Μηνιαία Επιθεώρηση για τον Άνθρωπο και τη Γνώση

Η Ιστορία είναι η διαδρομή του Ανθρώπου στο Χρόνο και η εξελικτική πορεία του από το Χάος προς τη Ζωή και από το Άτομο στην Κοινωνία

Σύμβουλος έκδοσης: Γ. Η. Ορφανός - Απτεραίος (apteraios@yahoo.com)

03 Απρίλη 2009, τόμος 1, τεύχος 4, Θέματα:
1. Από το Λύκειο ο δρόμος προς ΑΕΙ ή ΤΕΙ (της σύνταξης)
2. Κινηματογράφος, «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται»
3. Στρατευμένη Τέχνη, Ο Μαγιακόφσκι και η ΕΣΣΔ του Μεσοπολέμου
4. Πολιτική Αγωγή, Το σώμα επιθεωρητών – ελεγκτών δημόσιας διοίκησης
5. Ταξίδια, Ο Μάρκο Πόλο, από τη Βενετία στην Άπω Ανατολή
6. Δήγματα Ιστορίας, Ο Ν. Καζαντζάκης θέμα συζήτησης στην ελληνική βουλή
7. Αθλητισμός, Αρχαιοελληνικά ολυμπιακά αγωνίσματα
8. Ψυχολογία, Οι έφηβοι και ο κόσμος

Από το Λύκειο ο δρόμος προς ΑΕΙ ή ΤΕΙ
Σε λίγες εβδομάδες, ξεκινούν και οι φετινές γενικές εξετάσεις των Λυκείων. Όλα μοιάζουν έτοιμα για το μεγάλο “ραντεβού”. Από τους υψηλά ιστάμενους, τους επιτελείς του αρμοδίου υπουργείου Παιδείας, έως τους απλούς πλην απαραίτητους πρωταγωνιστές, τις χιλιάδες των αποφοίτων και τελειοφοίτων της Μέσης Εκπαίδευσης.

Σκοπό δεν έχει το σημερινό κείμενο να μεταδώσει περισσότερο άγχος στους υποψηφίους λίγο πριν την τελική μάχη, μήτε να τους εμφυσήσει αέρα αδιαφορίας ενόψει του καλοκαιριού που περιμένει έξω από τα εξεταστικά κέντρα και χαίρονται ήδη οι άλλοι όσο αυτοί θα γράφουν.
Αρκετοί, στις ημέρες μας, απορρίπτουν το υπάρχον σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ και ΤΕΙ. Λένε πως με την παπαγαλία δεν προσφέρει χρήσιμα και διαρκή εφόδια για τη ζωή, αλλά στείρα αποστήθιση κάποιων πραγμάτων για την άριστη ή έστω περισσότερο επιτυχή ... αντιμετώπιση ενός ευκαιριακού ... αντιπάλου, του διορθωτή των γραπτών.
Κι οι 18χρονοι νέες και νέοι χρειάζονται αρκετά εφόδια στη ζωή. Όταν δεν μπορούν να τα βρουν, γυρεύουν απεγνωσμένα τη βοήθεια των συνανθρώπων τους. Οι τελειόφοιτοι κι οι απόφοιτοι Λυκείων βρίσκονται στο μεταβατικό στάδιο ανάμεσα στην εφηβεία και τη νεότητα, ανάμεσα στο σχολείο και την κοινωνικοποίηση. Το δίκαιο είναι να τους δούμε πρώτα ως δοκιμαζόμενους σε μια από τις καθοριστικότερες καμπές της ζωής τους συνανθρώπους μας κι ύστερα ως διαγωνιζόμενους μαθητές, που υψηλότερα επίπεδα μόρφωσης ή επαγγελματική αποκατάσταση.
Δεν υπάρχουν, όσο κιαν το αρνούνται κάποιοι, υποψήφιοι που κατέρχονται στις εξετάσεις αυτές με αδιαφορία. Πολλοί, όμως, άλλοι θέλοντας να απαλύνουν τον πόνο της πιθανής ατυχίας κι άλλοι έχοντας από καιρό διαγνώσει τις μηδαμινές ελπίδες εισαγωγής σ’ ελληνικό παν/μιο ή ΤΕΙ έχουν ήδη προσανατολιστεί στην ιδέα ενός φθηνού πλην όμως αναγνωρισμένης σχολής παν/μιακού τμήματος του εξωτερικού. Οι περισσότεροι, πάντως, αναλογιζόμενοι το οικονομικό, το ψυχολογικό και το σωματικό κόστος της πολυετούς προετοιμασίας για τις γενικές εξετάσεις καταβάλλουν φιλότιμες προσπάθειες μπροστά στη λευκή κόλλα των διαγωνισμών κι αντιμετωπίζουν με ψηλά το κεφάλι ό,τι κιαν συμβεί, ό,τι κιαν πει ο κόσμος, που -συνήθως- κρίνει από τους βαθμούς που βλέπει, χωρίς να υπολογίζει την κοπιώδη προετοιμασία.
Πολλές φορές, πράγματι, τα αποτελέσματα των εξετάσεων είναι τραγικά. Βλέπουμε ανησυχητικά χαμηλές βαθμολογίες στην Έκθεση, μάθημα που αντικατοπτρίζει το βαθμό κατανόησης και χρήσης της νεοελληνικής γλώσσας, ή στην Ιστορία, μάθημα που ( έπρεπε να) δείχνει πόσο οι Νεοέλληνες ξέρουν το παρελθόν της πατρίδας μας.
Σ’ αυτές, όμως, τις επιδόσεις των μαθητών έχουμε όλοι, κοινωνία-γονείς και δάσκαλοι, ίσο μερίδιο ευθύνης με τους εξεταζόμενους. Δεν είναι φρόνιμο να τα επιρρίπτουμε όλα σ’ ένα «άθλιο, αντιπαιδαγωγικό και στείρο, πεπαλαιωμένο, άδικο» (... μερικά από τα επίθετα που έχουν προσαφθεί για το υπάρχον σύστημα εισαγωγής σ’ ΑΕΙ-ΤΕΙ).
Μήπως - αν και παρέχουμε στους μαθητές την αναγκαία σχολική εκπαίδευση, την απαραίτητη φροντιστηριακή βοήθεια και τη χρήσιμη ψυχική βοήθεια κατά την κρίσιμη χρονιά των γενικών εξετάσεων- όλα τα προηγούμενα χρόνια, αδιαφορώντας, δε τους βοηθούμε στην ελεύθερη και υπεύθυνη εκλογή του επαγγελματικού τους μέλλοντος και, συνεπώς, εκούσια αλλά ενίοτε κι ακούσια τούς σπρώχνουμε σε λάθος κατεύθυνση (θεωρητική αντί τεχνολογική πχ), σε λάθος, δηλαδή, μονοπάτια χωρίς άκρη και συνεπώς να μην μπορούν να αποδώσουν όσο κιαν παλεύουν ; (Της σύνταξης)

Κινηματογράφος
“Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΞΑΝΑΣΤΑΥΡΩΝΕΤΑΙ /CELUI QUI DOIT MOURIR”
1957, Γαλλία, 122'
Σκηνοθεσία: Jules Dassin
Πρωταγωνιστούν: Μελίνα Μερκούρη, Maurice Ronet, Gert Forbe
Κρήτη 1920. Μια ομάδα ξεριζωμένων φτάνει στο χωριό που έχουν έθιμο να κάνουν την αναπαράσταση των παθών κάθε Μεγάλη Εβδομάδα με ήρωες κατοίκους του χωριού. Υπάρχει ο Χριστός, υπάρχει ο Ιούδας, όπως κι η Μαγδαληνή.

Μόνο που στον μικρόκοσμο της Ελληνικής εσχατιάς, οι ρόλοι μπερδεύονται με την πραγματικότητα για να ξεπηδήσει μια πανανθρώπινη αλληγορία για την ανάγκη μας να κρατηθούμε από κατασκευασμένα σύμβολα ξεχνώντας την ουσία της ύπαρξής μας. Μια εξαιρετική ταινία βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του «καταραμένου» Νίκου Καζαντζάκη θεωρείται από πολλούς ξένους ως η απαρχή της ελληνικής περιόδου του σκηνοθέτη. Μέσα από το παιχνίδι της πραγματικότητας (χαρακτήρες και εποχή) και της υπέρβασης (θεία πάθη) ο σκηνοθέτης στήνει ένα εξαιρετικό δράμα, βαθύτατα ελληνικό και συνάμα θρησκευτικό.

Στρατευμένη Τέχνη
Ο Μαγιακόφσκι και η Σοβιετική Ένωση του μεσοπολέμου
Ο Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι (1893 – 1930) είναι από τους σημαντικότερους ποιητές της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ένωσης στο Μεσοπόλεμο (βλ. εφημερίδα «Το Βήμα», 26/05/2002, άρθρο του Α. Ζενάκου). Ο Στάλιν είχε αποκαλέσει τον Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι τον «καλύτερο και πιο ταλαντούχο ποιητή της σοβιετικής μας εποχής». Προσωπικότητα γοητευτική και μαχητική, ο Μαγιακόφσκι ήδη στα δεκαπέντε του χρόνια, ζώντας υπό το καθεστώς της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, ήταν μέλος του Ρωσικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος Εργατών και φυλακίστηκε αρκετές φορές για ανατρεπτική δράση. Άρχισε να γράφει ποίηση όσο εξέτιε μια από τις ποινές του, στην απομόνωση.

Γεννημένος στη Γεωργία από Ρώσους γονείς τον Ιούλη του 1893, το 1909 γράφηκε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Μόσχας και προσχώρησε στην ομάδα των Ρώσων φουτουριστών. Πρωτοπαρουσιάστηκε, μάλιστα, με δυο ποιήματα «Πρωί» και «Νύχτα». Το 1913 γράφει την τραγωδία «Βλάντιμιρ Μαγιακόφσκι» που αποτελεί το πρώτο συνθετικό ποιητικό-θεατρικό του έργο. Το 1914 – 1915 γράφει το «Σύννεφο με παντελόνια», του οποίου η πρώτη πλήρη έκδοσή έγινε το 1918.
Το 1915 εγκαθίσταται στην Πετρούπολη, όπου αναπτύσσει έντονη δραστηριότητα. Συνεργάζεται με εφημερίδες και περιοδικά δημοσιεύοντας ποιήματα, μέσα από τα οποία εκφράζει την αντίδρασή του ενάντια στον πόλεμο. Γράφει επίσης, σατιρικά ποιήματα. Το 1915 έγραψε, ακόμα, ένα από τα πιο σημαντικά λυρικά του ποιήματα «Στων σπονδύλων το φλάουτο». Το 1916 επιστρατεύεται και τον ίδιο χρόνο γράφει το «O πόλεμος και η οικουμένη», ενώ η προεπαναστατική περίοδος του Μαγιακόφσκι κλείνει με το ποίημα «Άνθρωπος» ένα ακόμη συνθετικό έργο.
Μετά την επανάσταση του Οκτωβρίου του 1917, ο Μαγιακόφσκι έγινε ένας από τους πιο μαχητικούς υπερασπιστές των Μπολσεβίκων, βρίσκοντας ποικίλους τρόπους να εκφραστεί: από το 1919 ως το 1921 εργάστηκε στη Ρωσική Τηλεγραφική Υπηρεσία ως ζωγράφος αφισών και γελοιογραφιών. Έγραφε αδιάκοπα προπαγανδιστικά ποιήματα, καθώς και καθοδηγητικά φυλλάδια για παιδιά, ενώ παράλληλα περιόδευε σε όλη τη Ρωσία δίνοντας διαλέξεις. Το 1924, μάλιστα, συνέθεσε μια ελεγεία 3.000 στίχων για τον θάνατο του Λένιν.
Μετά το 1925 ταξίδεψε στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ, στο Μεξικό και στην Κούβα, καταγράφοντας τις εντυπώσεις του με ποιήματα και σκίτσα. Επίσης έγραψε σενάρια για ταινίες και έπαιξε σε κάποιες από αυτές καθώς και θεατρικά έργα όπως το «Μυστήριο - Μπούφο» (1921) και ο «Κοριός» (1929). Το 1930 έγραψε το «Λουτρό», μια σάτιρα της γραφειοκρατικής ανοησίας και του οπορτουνισμού υπό το σταλινικό καθεστώς. Μετά, όμως, από μια ερωτική απογοήτευση, αλλά και την άρνηση των σοβιετικών αρχών να του δώσουν άδεια να ταξιδέψει στο εξωτερικό, ο Μαγιακόφσκι αυτοκτόνησε στη Μόσχα, στις 14 Απριλίου του 1930.
Οι ρηξικέλευθες αισθητικές αντιλήψεις του Μαγιακόφσκι εμπεριείχαν πάντως ένα θεωρητικό σφάλμα (βλ. εφημερίδα «Ριζοσπάστης», 27 – 28/10/2007, άρθρο με υπογραφή Θ.Ι.Μ.): την άρνηση όλης της προηγούμενης πολιτιστικής παράδοσης της ανθρωπότητας και την άποψη ότι ένα σύστημα τόσο νέο όσο το σοβιετικό δεν μπορούσε παρά να εκφραστεί μόνο μέσα από εντελώς νέες αισθητικές μορφές. Από εδώ ξεκινά και η μορφική προσέγγιση του έργου του με το φουτουρισμό.


Πολιτική Αγωγή

Το Σώμα επιθεωρητών – ελεγκτών δημόσιας διοίκησης

Η Ελληνική Πολιτεία, στην προσπάθειά της να πατάξει την κακοδιοίκηση, τη διαφθορά του δημόσιου τομέα και την αναποτελεσματικότητα των Υπηρεσιών, όλα εκείνα δηλαδή τα στοιχεία που καθιστούσαν δύσκολη και ανεπιθύμητη τη συναλλαγή των πολιτών με το Δημόσιο, οργάνωσε, τα τελευταία χρόνια, μια υπηρεσία εσωτερικού ελέγχου της Δημόσιας Διοίκησης, το Σώμα Επιθεωρητών – Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης.
Συγκεκριμένα, το Σώμα, στοχεύοντας στην εύρυθμη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης, ασχολείται με: (α) τη διενέργεια επιθεωρήσεων, ελέγχων και ερευνών, (β) την προκαταρκτική εξέταση μετά από εισαγγελική παραγγελία, για αδικήματα υπαλλήλων, (γ) τη συγκέντρωση αποδεικτικού υλικού για πειθαρχική και ποινική δίωξη υπαλλήλων, (δ) την παραπομπή των υπευθύνων κρατικών λειτουργών και υπαλλήλων στις εισαγγελικές Αρχές ή στο αρμόδιο πειθαρχικό όργανο και (ε) τον έλεγχο της περιουσιακής κατάστασης υπαλλήλων των ελεγχομένων Υπηρεσιών.
Περισσότερες πληροφορίες μπορεί κάθε ενδιαφερόμενος να λάβει από την ιστοσελίδα: http://www.seedd.gr .


Ταξίδια
Μάρκο Πόλο: Από τη Βενετία στην Άπω Ανατολή
Εφτά χρόνια πριν η Κωνσταντινούπολη ξαναπεράσει, μετά από την 60χρονη λατινική κατοχή της, στους Βυζαντινούς, στα 1254 δηλαδή, γεννιέται στη Βενετία, που ήταν η θαλασσοκράτειρα της εποχής εκείνης σε Ανατολή και Δύση, ο Μάρκο Πόλο, ένας από τους πιο γνωστούς ακόμη και σήμερα ταξιδευτής του 13ου και του 14ου αιώνα. Ο θάνατος θα τον βρει σε ηλικία 70 ετών, το 1324, αλλά τα ταξίδια του αθάνατη τού έχουν χαρίσει, έκτοτε, φήμη.
Καταγόμενος από οικογένεια εμπόρων, ο Μάρκο σε ηλικία 16 ετών (1271) ακολούθησε τον πατέρα του και το θείο του σε ένα πολύ μακρινό ταξίδι στα πέρατα της Ανατολής, στο οποίο χρησιμοποίησαν άλογα και πλοία. Το ταξίδι αυτό των Πόλο θα διαρκούσε 30 μήνες και, αφού πέρασε από την ενδοχώρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Μικρασία, Μεσοποταμία, Κεντρική Ασία, κατέληξε στην Κίνα, στο βασίλειο του Μεγάλου Χάνου των Μογγόλων και αυτοκράτορα της Κίνας, Κουμπλάι Χαν.
Ο Χαν δέχτηκε κοντά του το Μάρκο και τον έστειλε απεσταλμένο του σε διάφορες επαρχίες της σημερινής Κίνας και σε χώρες της Ασίας και τον βοήθησε να γνωρίσει μέρη που δεν ήξερε κανείς Ευρωπαίος έως τότε ούτε κατ’ όνομα! Θυμίζουμε ότι η προέλαση του Μεγαλεξάνδρου τον 4ο αιώνα π.Χ. είχε σταματήσει στην Ινδία πριν φτάσει στο Νεπάλ και την Κίνα. Το 1295, όμως, ο Μάρκο Πόλο θα επιστρέψει στην Ευρώπη, αλλά όταν ξέσπασε πόλεμος ανάμεσα στη Γένοβα και τη Βενετία, οι Γενοβέζοι φυλάκισαν το Μάρκο. Φυλακισμένος όντας, αφηγήθηκε τα ταξίδια του, κάποιοι θα πουν ότι ενέπλεξε αλήθεια και θρύλους, στο συγκρατούμενό του συγγραφέα Ρουστιτσέλλο.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η ζωή του Μ. Πόλο και ό,τι είδε στην Άπω Ανατολή και στην Κίνα έγιναν βιβλίο, ένα πολύτιμο εγχειρίδιο, ακόμα και στις μέρες μας, για όποιον θέλει να γνωρίσει αλλοτινά ήθη και έθιμα των λαών της Ασίας.

Δήγματα Ιστορίας
Ο Καζαντζάκης θέμα συζήτησης στην ελληνική βουλή

1955. 4 Μαΐου. Δύο χρόνια σχεδόν πριν πεθάνει ο μεγάλος Κρητικός συγγραφέας Νίκος Καζαντζάκης, το έργο του «Καπετάν Μιχάλης» γίνεται το αντικείμενο μιας έντονης συνεδρίασης στη Βουλή των Ελλήνων.
Στην εξουσία βρίσκεται το δεξιό κόμμα «Ελληνικός Συναγερμός» του στρατάρχη Παπάγου, με υπουργό Παιδείας τον Αχιλλέα Γεροκωστόπουλο. Η κυβέρνηση διώκει ανηλεώς τους πολιτικούς της αντιπάλους, ακόμα κι αν πρόκειται για πνευματικούς ανθρώπους αυτού του τόπου, με τη συνδρομή των ανωτέρων Εκκλησιαστικών αρχών της Ελλάδας.
Στη συνεδρίαση της 4ης Μαΐου, πρωταγωνιστές ήταν οι κρητικής καταγωγής αντιπολιτευόμενοι βουλευτές και τ. υπουργοί, Εμμ. Κοθρής, Κ. Μητσοτάκης (ναι! ο νυν επίτιμος αρχηγός της ΝΔ), Εμμ. Λουλακάκης, που κατέθεσαν επερώτηση στη Βουλή για την αποκήρυξη του «Καπετάν Μιχάλη» από την Εκκλησία ( Ιούλιος 1954), η οποία και εξακολουθεί να ζητεί απαγόρευση του εν λόγω βιβλίου από την κυβέρνηση και τον αφορεσμό του Ν. Καζαντζάκη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Βέβαια, η «θεολογία « του Καζαντζάκη ( όπως αυτή αποτυπώνεται στον «Τελευταίο πειρασμό», στην «Οδύσσεια», στην «Αναφορά στο Γκρέκο» και στον “Καπετάν Μιχάλη» και συνοψίζεται σε δύο φράσεις του συγγραφέα : «Θεέ μου, κάνε με θεό» και «όχι, ο θεός δεν θα μας σώσει, εμείς θα σώσουμε το θεό...») ενόχλησε την Εκκλησία τόσο, όσο να μην περιοριστεί στον αφορεσμό και την απαγόρευση των έργων του, αλλά και να μην επιτρέψει το 1957 την χριστιανική ταφή του. Οι επερωτώντες βουλευτές εντόπισαν την επίκρισή τους στο ότι η Κυβέρνηση παρέπεμψε τελικά την υπόθεση στον εισαγγελέα και στο ότι τιμώρησε ήδη δημοτικούς συμβούλους σε Αθήνα και Θεσ/νικη, που είχαν συμμετάσχει σε διαμαρτυρία υπέρ του διάσημου Κρητικού συγγραφέα.
Η συζήτηση στη Βουλή επεκτείνεται και καλύπτει και δικαστικές διώξεις εναντίον και διαφόρων άλλων ποιητών, όπως του Τ. Λειβαδίτη. Μολονότι η εισαγγελία δεν παραδέχτηκε τις απόψεις της Ιεράς Συνόδου, η κατάσχεση βιβλίων ακόμα και ξένων συγγραφέων -με την ανοχή της κυβέρνησης- είναι καθημερινό φαινόμενο. Την ίδια ώρα, τα ξερονήσια ( Άη Στράτης, εν προκειμένω) γέμισαν από γνωστούς αντικυβερνητικούς προοδευτικούς ανθρώπους, εκδότες- μεταφραστές - λογοτέχνες, σαν τον συμπατριώτη μας (από Σίβα Μεσαράς) Θέμο Κορνάρο και το Μενέλαο Λουντέμη.

Αθλητισμός
Αρχαιοελληνικά ολυμπιακά αγωνίσματα
Οι Αρχαίοι Έλληνες θέλοντας να τιμήσουν τον πατέρα των θεών και ανθρώπων, τον Δία του Ολύμπου, διοργάνωναν αγώνες στην περιοχή της αρχαίας Ολυμπίας στην Ηλεία της Πελοποννήσου. Οι Ολυμπιακοί αγώνες τελούνταν κάθε τέσσερα χρόνια και ήσαν τόσο σημαντικοί που και κατά τη διεξαγωγή τους τελούνταν εκεχειρία μεταξύ εμπολέμων, αλλά και οι Έλληνες δεν μετρούσαν το χρόνο όπως εμείς σήμερα, αλλά τον μετρούσαν με τις «Ολυμπιάδες» .
Σύμφωνα με τη παράδοση, οι πρώτοι δεκατρείς Ολυμπιακοί Αγώνες είχαν μόνο ένα αγώνισμα, το «στάδιο», που ήταν μία απόσταση 192,7 μ., δηλαδή όσο περίπου το μήκος ενός αρχαίου σταδίου. Οι αθλητές έτρεχαν από τη μία άκρη του σταδίου και τερμάτιζαν στην άλλη.
Βαθμιαία, προστέθηκαν και άλλα αγωνίσματα, όπως: Από τη 14η Ολυμπιάδα προστέθηκε ο Δίαυλος (δρόμος δύο σταδίων), στη 15η ο Δόλιχος (δρόμος 4670 μ. ), στη18η Ολυμπιάδα προστέθηκε το Πένταθλο που περιλάμβανε ( σταδίου δρόμο , πήδημα σε μήκος , ακοντισμό , δισκοβολία και πάλη. ), στην 23η η Πυγμή, στην 33η το Παγκράτιο, στην 65η Ολυμπιάδα ο Οπλίτης Δρόμος, που γινόταν την τελευταία μέρα των αγώνων και κατά τον οποίο οι αθλητές έτρεχαν με χάλκινη αμυντική πανοπλία.
Τέλος, ας θυμίσουμε πως οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες της αρχαιότητας έγιναν, μάλλον, το 776 π.Χ., ενώ ο Βυζαντινός αυτοκράτορας που κατήργησε την τέλεσή τους ήταν ο Θεοδόσιος ο 1ος, το 393 μ.Χ..

Ψυχολογία
Οι έφηβοι και ο κόσμος
Πολλά έχουν κατά καιρούς γραφεί και ειπωθεί για τη δύσκολη και μεταβατική περίοδο της εφηβείας και για το πώς οι ενήλικες πρέπει να αντιμετωπίζουν τους εφήβους, ανεξάρτητα από φύλο. Η εφηβεία, λοιπόν, βρίσκεται μεταξύ της παιδικότητας και της ενηλικίωσης, γι’ αυτό και ο/η έφηβος συμπεριφέρεται άλλοτε σαν παιδί και άλλοτε σαν ενήλικος. Η εφηβεία χαρακτηρίζεται από σπουδαίες βιολογικές αλλαγές στο σώμα του παιδιού και τελειώνει με τη γενετήσια ολοκλήρωση του ατόμου. Ο/η έφηβος προσπαθεί να αποδεχθεί την καινούρια εικόνα του σώματός του και να αποκτήσει έλεγχο των γενετήσιων ορμών του.
Οι έφηβοι καθημερινά, ίσως και από διάφορες αιτίες, επηρεάζονται άμεσα και έμμεσα και κυριεύονται από κάποια συναισθήματα κατάθλιψης και άγχους για το μέλλον, την κοινωνικοποίησή τους, αλλά και την επαγγελματική τους αποκατάσταση.

Η εφηβεία από τους παιδοψυχολόγους και τους κοινωνιολόγους θεωρείται περίοδος ανησυχίας και αμφισβήτησης των θεσμών και της λειτουργίας του κοινωνικού συστήματος γενικότερα και χρήζει μεγάλης προσοχής και μάλιστα πολλοί λένε ότι καλόν είναι όσοι συναναστρέφονται με εφήβους να αποφεύγουν γενικεύσεις και αυστηρά ηθικοπλαστικά και πατερναλιστικά «κηρύγματα», επειδή έτσι πετυχαίνουν το αντίθετο από όσα επιθυμούν.

Και συνάμα λένε πως οι γονιοί και οι δάσκαλοι πρέπει να δίνουν έμπρακτα το παράδειγμα, αν και συχνά ακούμε πως ο/η έφηβος θέλει να είναι αδέσμευτος και ελεύθερος, δεν ανέχεται να τον υποτιμούν ή να τον περιφρονούν οι γονείς, οι δάσκαλοι ή η κοινωνία. Οι σχέσεις, μάλιστα, με τους γονείς ή το σχολείο του και τα θεμέλια στα οποία αυτές θα δομηθούν θα έχουν, κατά τους ψυχολόγους, σημαντικό αντίκτυπο και στις σχέσεις με τους υπόλοιπους ενήλικες που θα συναναστραφεί στην προσπάθειά του να ενταχτεί στο κοινωνικό του περίγυρο.
Και τέλος, μέσα σε ένα περιβάλλον, όπου η ανεργία και η μοναξιά, η θεσιθηρία και το άγχος για την επαγγελματική του «τακτοποίηση» και κοινωνική του ενσωμάτωση κυριαρχούν και τον φθείρουν ψυχολογικά, ο σύγχρονος έφηβος καλείται να αναζητήσει αγόγγυστα μονάχος του, πέρα από τα σχολεία και την οικογένεια, την αληθινή παιδεία και το δίκαιο λόγο, στον οποίο ανήκει κάθε καλλιεργημένη ψυχή «αν ζητάει σωτηρία κι όχι ακόνισμα της φιδόγλωσσας», όπως λέει κι ο Αριστοφάνης («Νεφέλες»).